Józef

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: JozefJožef

Józef (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[ˈjuzɛf], AS[i ̯uzef] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię męskie; zob. też Józef (imię) w Wikipedii
odmiana:
(1.1)
przykłady:
(1.1) Mój stryjeczny dziadek ma na imię Józef.
(1.1) Józef Bem był wybitnym artylerzystą i teoretykiem wojskowości oraz generałem wojsk polskich, węgierskich i tureckich.
(1.1) W Kościele katolickim na 19 marca przypada wspomnienie św. Józefa z Nazaretu, patrona ojców, rodzin, cieśli, drwali, robotników, rzemieślników i dobrej śmierci.
(1.1) Józefowie dzień swego patrona, czyli imieniny, obchodzą 19 marca, a także 29 stycznia, 4, 14 i 28 lutego, 1 marca, 1 maja, 23 czerwca, 4 lipca, 25 sierpnia, 18 września oraz 14 listopada.
składnia:
kolokacje:
(1.1) pan Józef • brat / kuzyn / wujek / dziadek Józef • mężczyzna imieniem (o imieniu) Józef • święty / błogosławiony Józef • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Józef • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Józef • otrzymać / dostać / przybrać imię Józef • dzień imienin / imieniny Józefa • na Józefa (o dniu)
synonimy:
(1.1) zdrobn. Józefek, Józek, Józiek, Józeczek, Józwa, Józio, Jóźko, Józuś, Józik, Ziutek; zdrobn. reg. śl. Zeflik
antonimy:
hiperonimy:
(1.1) imię
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. Józefowa ż, Józefówna ż, Józefostwo lm mos, józefek mzw, józefinka ż, józefka ż, józefita mos, józefitka ż, józefinizm mrz, józefowskość ż, józefińskość ż, Jóźwiak mos/ż, Jóźwiakowa ż, Jóźwiakówna ż, Jóźwik mos/ż, Jóźwikowa ż, Jóźwikówna ż, Józefiak mos/ż, Józefiakowa ż, Józefiakówna ż, Józefowski mos, Józefowska ż, Józeficz mos/ż, Józeficzowa ż, Józeficzówna ż, Józefowicz mos/ż, Józefowiczowa ż, Józefowiczówna ż, Józefów mrz, Józefowo n
zdrobn. Józefek mos, Józek mos, Józiek mos, Józeczek mos, Józwa mos, Józio mos, Jóźko mos, Józuś mos, Józik mos, Ziutek mos
reg. śl. Zeflik mos
forma żeńska Józefina ż, Józefa ż
przym. Józefowy, Józefkowy, Józkowy, Jóźkowy, Józiowy, Józusiowy, Józikowy, Ziutkowy, józefowski, józefiński
przysł. józefowsko, józefińsko
zob. Józefa, Józefina
związki frazeologiczne:
przysłowia: cóż święty Józef zniesie? Kaczka pierwsze jaja zniesiegdy na święty Józef bociek przybędzie, to już śniegu nie będziejak na Matkę Gromniczną, tak na święty Józefjak na święty Józef bocian przyleci, to na skrzydłach resztki śniegu przynosiJózef, Mateusz dni z nocą zrównają, a Jan z Tomaszem przesilenie dająna święty Józef gdy płyną wody, na święty Wojciech rznij trawę dla trzodyna święty Józef koplina, na święty Wojciech trawinana święty Józef pogoda, będzie w polu urodana świętego Józefa wołowa pociechana święty Józef czasem śniegu wózekna święty Józef czasem śniegu wózekpo świętym Jóźwie, to woda w bruźnieprzyjdzie Józef z pomocą: porówna dzień z nocąświęty Józef kiwnie brodą, idzie zimno na dół z wodąświęty Józek wiezie trawy wózek, ale czasem smuci, bo śniegiem przyrzuciświęty Józef Oblubieniec niechaj ma z rozsady wieniecświęty Józef pogodny, będzie roczek urodny
etymologia:
hebr. יוֹסֵף (josef) → Bóg doda[3], niech Pan przyda syna (drugiego)[4]
źródłosłów dla nazwisk: pol. Józefiak, pol. Józeficz, pol. Józefowicz, pol. Jóźwiak, pol. Jóźwik[4]
uwagi:
zobacz też: Indeks:Polski - Imiona
tłumaczenia:
źródła:
  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło Józef w: Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Danuta Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego — wersja online.
  2. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „imiona w liczbie mnogiej” w: Poradnia językowa PWN.
  3. Hasło Józef w: Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa, Rytm, 2003, ISBN 83-7399-022-4.
  4. 4,0 4,1 Jan Miodek, Słownik ojczyzny polszczyzny, oprac. Monika Zaśko-Zielińska, Tomasz Piekot, wydawnictwo Europa, Wrocław 2002, s. 280.