czekać

czekać (język polski)

pasażerowie czekają (1.1) na metro

śniadanie czeka (1.4) na stole

wymowa:

wymowa, IPA: [ˈʧ̑ɛkaʨ̑], AS: [čekać]

znaczenia:

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. aspekt dokonany brak)

(1.1) zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

(1.2) przerywać wykonywanie jakiejś czynności

(1.3) w grze w karty: nie podbijać stawki, ale nie zrezygnować z gry

(1.4) o rzeczach, które są gotowe do użycia

odmiana:

(1.1-4) koniugacja I

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		czekać
czas teraźniejszy		czekam	czekasz	czeka	czekamy	czekacie	czekają
czas przeszły	m	czekałem	czekałeś	czekał	czekaliśmy	czekaliście	czekali
	f	czekałam	czekałaś	czekała	czekałyśmy	czekałyście	czekały
	n	czekałom (forma potencjalna)	czekałoś (forma potencjalna)	czekało
pozostałe formy czas przyszły m będę czekał, będę czekać będziesz czekał, będziesz czekać będzie czekał, będzie czekać będziemy czekali, będziemy czekać będziecie czekali, będziecie czekać będą czekali, będą czekać f będę czekała, będę czekać będziesz czekała, będziesz czekać będzie czekała, będzie czekać będziemy czekały, będziemy czekać będziecie czekały, będziecie czekać będą czekały, będą czekać n będę czekało (forma potencjalna), będę czekać będziesz czekało, będziesz czekać będzie czekało, będzie czekać czas zaprzeszły m czekałem był czekałeś był czekał był czekaliśmy byli czekaliście byli czekali byli f czekałam była czekałaś była czekała była czekałyśmy były czekałyście były czekały były n czekałom było (forma potencjalna) czekałoś było (forma potencjalna) czekało było forma bezosobowa czasu przeszłego czekano tryb rozkazujący – czekaj niech czeka czekajmy czekajcie niech czekają tryb przypuszczający m czekałbym, byłbym czekał czekałbyś, byłbyś czekał czekałby, byłby czekał czekalibyśmy, bylibyśmy czekali czekalibyście, bylibyście czekali czekaliby, byliby czekali f czekałabym, byłabym czekała czekałabyś, byłabyś czekała czekałaby, byłaby czekała czekałybyśmy, byłybyśmy czekały czekałybyście, byłybyście czekały czekałyby, byłyby czekały n czekałobym, byłobym czekało (formy potencjalne) czekałobyś, byłobyś czekało (formy potencjalne) czekałoby, byłoby czekało imiesłów przymiotnikowy czynny m czekający, nieczekający f czekająca, nieczekająca czekające, nieczekające n czekające, nieczekające imiesłów przysłówkowy współczesny czekając, nie czekając rzeczownik odczasownikowy czekanie, nieczekanie

przykłady:

(1.1) Jerzy czekał, aż przyjdzie Stefan.

(1.2) Czekaj! Te grzyby są trujące!

składnia:

(1.1) czekać na + B. biernik • czekać + D. dopełniacz

kolokacje:

(1.1) czekać dnia / nocy / jutra • czekać cierpliwie • nie ma na co czekać • czekać na pociąg / na autobus / na samolot / na taksówkę

synonimy:

(1.1) wyglądać

(1.3) pasować

antonimy:

(1.1) spieszyć się

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik oczekiwanie n rodzaj nijaki, czekanie n rodzaj nijaki, wyczekiwanie n rodzaj nijaki, poczekalnia f rodzaj żeński

czas. czasownik zaczekać dk. aspekt dokonany, poczekać dk. aspekt dokonany, wyczekiwać ndk. aspekt niedokonany, odczekać dk. aspekt dokonany, oczekiwać ndk. aspekt niedokonany, doczekać dk. aspekt dokonany

przysł. przysłówek na poczekaniu

związki frazeologiczne:

czekać na coś jak na zbawienie • czekać na cud • czekać na Godota • czekać na mannę z nieba • czekaj tatka latka

etymologia:

uwagi:

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) wait, anticipate; (1.2) stop; (1.3) stay (in poker)
• arabski: (1.1) انتظر, ترقب
• białoruski: (1.1) чакаць; (1.2) чакаць
• chorwacki: (1.1) čekati; (1.2) čekati
• dolnołużycki: (1.1) cakaś
• duński: (1.1) at vente (på); (1.2) at vente (på)
• esperanto: (1.1) atendi; (1.2) atendi
• francuski: (1.1) attendre; (1.2) attendre
• górnołużycki: (1.1) čakać
• hebrajski: (1.1) לחכות (lechakot); (1.2) לחכות (lechakot)
• hindi: (1.1) इंतज़ार करना
• hiszpański: (1.1) esperar, aguardar; (1.2) esperar, aguardar
• holenderski: (1.1) wachten
• islandzki: (1.1) bíða; (1.2) bíða
• japoński: (1.1) 待つ (まつ)
• jidysz: (1.1) וואַרטן (wartn); (1.2) וואַרטן (wartn)
• niemiecki: (1.1) warten (auf); (1.2) warten (auf)
• nowogrecki: (1.1) περιμένω; (1.2) περιμένω
• ormiański: (1.1) սպասել
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (1.1)
• rosyjski: (1.1) ждать; (1.2) ждать
• rumuński: (1.1) aştepta
• suahili: (1.1) ngoja
• tajski: (1.1) รอ, คอย, รอคอย
• tetum: (1.1) hein
• ukraiński: (1.1) чекати, очікувати, вичікувати; (1.2) чекати, очікувати, вичікувати
• wilamowski: (1.1) hiöra
• włoski: (1.1) aspettare

źródła: