stanąć

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

stanąć (język polski)[edytuj]

wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ˈstãnɔ̃ɲʨ̑], AS[stãnõńć], zjawiska fonetyczne: nazal.asynch. ą 
znaczenia:

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. stawać)

(1.1) o człowieku, zwierzętach: powstać, dźwignąć się na nogi
(1.2) o przedmiotach, samochodach: zostać postawionym, umieszczonym gdzieś
(1.3) o budowlach: zostać zbudowanym gdzieś
(1.4) o przedmiotach: zostać ustawionym w pozycji pionowej
(1.5) zatrzymać się, przestać się poruszać, przestać działać
(1.6) stężeć, zakrzepnąć
(1.7) zgłosić się gdzieś na polecenie, rozkaz
(1.8) pojawić się, znaleźć się gdzieś
(1.9) trafić na wyzwanie
(1.10) pot. o członku męskim: być w erekcji
(1.11) pot. o włosach, wąsach, brwiach: nastroszyć się, najeżyć
(1.12) pot. zostać ogłoszonym, uchwalonym, podjętym; dojść do skutku, wejść w życie
(1.13) daw. nieos. wystarczyć
(1.14) daw. zatrzymać się, zamieszkać w jakimś miejscu na jakiś czas
(1.15) daw. przybyć dokądś po długiej podróży, wędrówce
odmiana:
(1.1-12, 14-15) koniugacja Vb
(1.13)
przykłady:
(1.1) Po dwudziestu latach stanął na nogach.
(1.2) Gdzie stanąłeś samochodem? – Pod budynkiem sądu.
(1.3) Pod urzędem miasta stanął pomnik generała Sikorskiego.
(1.4) Nóż wypadł mu z ręki i stanął sztorcem w śniegu.
(1.5) Od pewnego czasu zegarek późnił się, a wczoraj całkowicie stanął.
(1.6) Temperatura mocno spadła i okoliczne rzeki stanęły.
(1.7) Młodzi bielszczanie stanęli przed komisją wojskową.
(1.8) Stanął na progu i spoglądał na swoje podwórko.
(1.9) Nie spodziewał się, że będzie musiał stanąć oko w oko z tym zbrodniarzem.
(1.10) Poczuł się niekomfortowo, bo stanął mu podczas meczu.
(1.11) Kiedy tylko wszedł do domu, włosy stanęły mu na głowie z przerażenia.
(1.12) W 1919 roku stanął traktat wersalski.
(1.13) A kiedy jadła nie stanie, • Szarpajmy ciało na sztuki (…)[1]
(1.14) Staniemy gdzieś w hotelu, zanim znajdziemy stałe mieszkanie.
(1.15) Po długiej drodze, zmordowany stanąłem w domu o północy.
składnia:
(1.9) stanąć wobec + D.naprzeciw + D.
(1.10) stanąć + C.
kolokacje:
(1.1) stanąć na nogi / na rękach
(1.12) stanęła decyzja / pokój / sąd / sejm / trybunał / ugoda / umowa / unia / wojnaumowa stoi
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
czas. ndk. stawać, dk. stać, przystanąć
rzecz. stacja f, stanięcie n
związki frazeologiczne:
język kołkiem stajemózg stajeoczy stanęły w słupstanąć dębastanąć jak wrytystanąć jak wrytystanąć na głowiestanąć na nogistanąć na ostrzu nożastanąć na rękachstanąć na równe nogistanąć na rzęsachstanąć na skrajustanąć na uszachstanąć na własnych nogachstanąć okoniemstanąć ością w gardlestanąć pod znakiem zapytaniastanąć przed Bogiemstanąć słupkastanąć sztorcemstanąć u kresu czegośstanąć w ogniustanąć w pąsachstanąć w płomieniachstanąć w szrankistanęło na tym, żeumowa stanęłazakład stanąłnie staje komuś czegośtak krawiec kraje, jak mu materii stajeksiądz diabła wypędzi, a sam za dziesięć stanie
etymologia:
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. Adam Mickiewicz, Dziady