źrenica

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

źrenica (język polski)[edytuj]

źrenica (1.1) w centralnej części oka
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a], AS[źrẽńica], zjawiska fonetyczne: zmięk. nazal. 
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat.  czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka; zob.  też źrenica w Wikipedii
(1.2) książk.  przen.  wzrok, oko
(1.3) przest.  przen.  coś cenione, cenne lub drogie dla kogoś[1]
(1.4) opt.  obraz otworu przysłony aperturowej[2]
odmiana:
(1.1-4)
przykłady:
(1.1) Rzymianki używały wyciągu z pokrzyku jako kosmetyku rozszerzającego źrenice i nadającego im blask. (z Wikipedii)
(1.3) Mów takim do rozumu, to ziewają, ale praw im duby smalone o świętej źrenicy wolności szlacheckiej, ekscytuj bajędą o równości z królami (…) a wydzieraj się przy tym ze wszystkiej mocy, machaj rękoma jak wiatrak, to się w końcu z czułości popłaczą i gotowi cię nawet porwać na ręce a ogłosić zbawcą ojczyzny[3].
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.1) daw.  źrzenica
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
(1.1) tęczówka
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  źrzenica f 
zdrobn.  źreniczka f 
przym.  źrenicowy, źreniczny, źrzeniczny
związki frazeologiczne:
czyjeś źrenice zmąciły sięstrzec czegoś jak źrenicy okaprzepastne źrenicezmącone źrenice
etymologia:
uwagi:
zob.  też źrenica w Wikicytatach
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała
tłumaczenia:
(1.2) zobacz listę tłumaczeń w hasłach: wzrok, oko
źródła:
  1. hasło Źrenica w: Słownik języka polskiego, red. Aleksander Zdanowicz i in., Wilno, M. Orgelbrand, 1861.
  2. Mały ilustrowany leksykon techniczny, wyd. II, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1983, s. 644.
  3. W. Reymont: Rok 1794