kocioł

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: Kocioł

kocioł (język polski)[edytuj]

dwa kotły (1.1)
kocioł (1.2)
kotły (1.4)
kocioł (1.6)
wymowa:
IPA[ˈkɔʨ̑ɔw], AS[koćou̯], zjawiska fonetyczne: zmięk. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody); zob. też kocioł w Wikipedii
(1.2) duże naczynie metalowe z pokrywą
(1.3) pot. zamieszanie, zagmatwana sytuacja
(1.4) muz. instrument perkusyjny z grupy membranofonów; zob. też kotły w Wikipedii
(1.5) hist. zasadzka urządzona w mieszkaniu przez gestapo w celu zatrzymania podejrzanych osób
(1.6) geol. półkolista nisza w terenie o wklęsłym dnie, otoczona z trzech stron ostrym zboczem, opadająca ku dolinie stromym progiem; zob. też kocioł (geomorfologia) w Wikipedii
(1.7) wojsk. okrążenie przez nieprzyjaciela
(1.8) łow. jeden ze sposobów polowania na zające
(1.9) geogr. zob. kocioł eworsyjny
odmiana:
(1.1-9)
przykłady:
(1.1) W kotle wzrastało ciśnienie.
(1.2) Zupę rozdawano z wielkiego kotła.
(1.3) Tam się zrobił niezły kocioł.
(1.4) Bijcie w kotły, w trąby grajcie, / a Jezusa przywitajcie, / Nowo narodzonego.[1]
(1.5) Kloss zobaczył młodego gestapowca z pistoletem w dłoni. Parę sekund wahaniaWięc zasadzka! Kocioł![2]
składnia:
kolokacje:
(1.1) kocioł odzyskownicowy • kocioł na ciepło odpadowekocioł parowy • kocioł utylizacyjny
(1.6) kocioł polodowcowy
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. kotłownia f, kotlarz m, kotlarstwo n, kotlina f, kotłowanina f, kotlista f
zdrobn. kociołek m
czas. kotłować się, zakotłować się
przym. kotłowy, kotlarski
związki frazeologiczne:
przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli
etymologia:
niem.[3]
uwagi:
(1.4) zobacz też: Indeks:Polski - Instrumenty muzyczne
tłumaczenia:
źródła:
  1. kolęda Cieszmy się i pod niebiosy
  2. Andrzej Zbych Stawka większa niż życie, tom II, rozdz. Akcja „liść dębu”
  3. Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 2002, s. 136