kiep

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

kiep (język polski)[edytuj]

wymowa:
[uwaga 1] IPA[cɛp], AS[ḱep], zjawiska fonetyczne: zmięk. ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. (obecnie gw. (Śląsk Cieszyński)) osoba głupia, nierozgarnięta; niedorajda, niezdara[1][2]
(1.2) st.pol. zniewieściały mężczyzna

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) st.pol. wulg. kobieta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) st.pol. wulg. srom niewieści[1]
(3.2) st.pol. wulg. chuj
(3.3) st.pol. przen. głupstwo, fraszka[1]
(3.4) pot. niedopałek papierosa
odmiana:
(1.1-2)
(3.2-4)
(3.4)
przykłady:
(1.1) Wiedz i o tem, że nie dopiero cię będziemy za kpa mieli, gdy tego nie uczynisz, ale dopiero cię za kpa przestaniemy mieć, jeżeli to uczynisz[3].
(1.1) Kiep ten żołnierz, co nie chce być generałem. (powiedzenie)
(1.2) Atoli jednak powiem o tym zdanie moje: / Kiep-eś, a pyje nosisz, otóż masz oboje[4].
(3.1) Płacze jurna Hiszpanka, co sobie kiep goli, / I Francuzka, co pewnie kusia niż chleb woli[5]
(3.1) By stary mógł, a młody chciał, tedyby żaden kiep nie był cał. (przysłowie)[6]
(3.2) I nie mogąc na kim wymóc spełnienia kielicha, używał w ostatku wykrzyku zwykłego: – Pod kpem! mości dzieju, kto nie wypije![7]
(3.3) Powtarzał: – Kiep świati zasypiał nucąc piosnkę żołnierską[8].
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.1) cymbał, dureń, gamoń, głupiec
(1.2) laluś
(3.2) kutas, kuś, pyje
(3.4) pet
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. kpina ż, kpiarz mos, kpiarstwo n, kiepstwo n
czas. kpić ndk., kpać ndk., kiepkować ndk., wykpić dk., wykpić się dk., okpić dk., skiepścieć dk.
przym. kiepski, kpiarski
przysł. kiepsko, kpiarsko
związki frazeologiczne:
mieć za kpawystrychnąć na kpawyjść na kpapowiedzenia staropolskie: byle / lada kiep potrafikiep kpa kpa, a kiep kpa odkepa / nie kpij kpie z kpa, bo ci kpie kiep odkepikiep, kto do dna nie wypijakpów i szambelanów nigdy nie zabrakniepoślij kpa na raki, to on żaby łapie
etymologia:
prasł. *kъpъ
uwagi:
  1. jeśli nie zaznaczono inaczej, jest to wersja odpowiadająca współczesnym standardom języka ogólnopolskiego
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło kiep w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. Słownik gwarowy Śląska Cieszyńskiego, red. Jadwiga Wronicz, Galeria „Na Gojach”, Ustroń 2010, ISBN 978-83-60551-28-8.
  3. Henryk Sienkiewicz, „Potop”, rozdz. IX.
  4. Daniel Naborowski, fraszka „Do jednego hermafrodyty”.
  5. Jan Andrzej Morsztyn, wiersz „Nagrobek kusiowi”.
  6. Władysław Kopaliński, „Słownik mitów i tradycji kultury”, Warszawa 1991, s. 482.
  7. Józef Ignacy Kraszewski, „Ostatni z Siekierzyńskich”.
  8. Józef Ignacy Kraszewski, „Psiarek”.