Andrzej

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: Andrzéj

Andrzej (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[ˈãnḍʒɛj], AS[ãnḍžei ̯], zjawiska fonetyczne: udziąs.nazal. wymowa ?/i
podział przy przenoszeniu wyrazu: An•drzej
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię męskie; zob. też Andrzej w Wikipedii
odmiana:
(1.1)
przykłady:
(1.1) Dzień dobry, mam na imię Andrzej i jestem kolejarzem z podtarnowskiej miejscowości.
(1.1) Andrzej Frycz Modrzewski uchodzi za najznakomitszego polskiego pisarza politycznego epoki odrodzenia.
(1.1) W Kościele katolickim na 30 listopada przypada wspomnienie św. Andrzeja Apostoła, patrona małżeństw, rybaków, woziwodów, rzeźników i zakochanych oraz wspomagającego w sprawach matrymonialnych.
(1.1) Andrzejowie dzień swego patrona, czyli imieniny, obchodzą 30 listopada, także 6 i 19 stycznia, 12 i 27 kwietnia, 13 i 16 maja, 12 i 21 lipca, 10 listopada oraz 10 grudnia.
składnia:
kolokacje:
(1.1) krzyż świętego Andrzeja • Andrzej Apostołpan Andrzej • brat / kuzyn / wujek / dziadek Andrzej • mężczyzna imieniem (o imieniu) Andrzej • święty / błogosławiony Andrzej • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Andrzej • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Andrzej • otrzymać / dostać / przybrać imię Andrzej • dzień imienin / imieniny Andrzeja • na Andrzeja (o dniu)
synonimy:
(1.1) war. Jędrzej; rzad. Ondrasz; zdrobn. Andrzejek, Andrek, Andruś, Jędrzejek, Jędrek, Jędruś, Jędrunio
antonimy:
hiperonimy:
(1.1) imię
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. Andrzejostwo m.-os. blp, Andrzejowa f, Andrzejówna f, Andrzejka f, Andrejka f, Andzia f, Andrzejewski m, Andrzejewska f, Andrzejczak m/f, Andrzejczakowa f, Andrzejczakówna f, Andrzejczyk m/f, Andrzejczykowa f, Andrzejczykówna f, Andrzejewicz m/f, Andrzejewiczowa f, Andrzejewiczówna f, Andrzejowicz m/f, Andrzejowiczowa f, Andrzejowiczówna f, Andrzejkiewicz m/f, Andrzejkiewiczowa f, Andrzejkiewiczówna f, Andraszek m/f, Andraszkowa f, Andraszkówna f, andrzejki nm.-os., andrzejkowość f, Andrzejki nm.-os., Andrzejów m, Andrzejówka f, Andrzejowice nm.-os., Jędrzejski m, Jędrzejska f, Jędrzejewski m, Jędrzejewska f, Jędrzejowski m, Jędrzejowska f, Jędrzejówna f, Jędraszek m/f, Jędraszkowa f, Jędraszkówna f
war. Jędrzej m[4]
zdrobn. Andrzejek m, Andrek m, Andruś m, Jędrzejek m, Jędrek m, Jędruś m, Jędrunio m
forma żeńska Andrzeja f, Andrea f
przym. Andrzejowy, Andrzejkowy, Jędrzejowy, Jędrusiowy, andrzejkowy
przysł. andrzejkowo
związki frazeologiczne:
przysłowia: gdy Andrzej się zjawi, to i ziemię postawigdy Andrzej zwiąże ziemię łyczkiem, to Katarzyna rzemyczkiemgdy święty Andrzej ze śniegiem przybieży, sto dni śnieg na polu leżygdy w Andrzeja deszcz lub słota, w grudniu drogi bez błotakiedy na Andrzeja poleje, poprószy, cały rok nie w porę rolę moczy, suszymiękko na Andrzeja, oj! niedobra nadziejana świętego Andrzeja błyska dziewkom nadzieja / na świętego Andrzeja błyska pannom nadzieja / na świętego Andrzeja dziewkom z wróżby nadzieja / w dzień świętego Andrzeja pannom z wróżby nadziejana świętego Andrzeja kurom w polu nadziejana świętego Andrzeja trza kożucha dobrodziejanoc Andrzeja świętego przyniesie nam narzeczonegośnieg na Andrzeja, dla zboża zła nadziejaświęta Katarzyna śmiechem, święty Andrzej grzechemświęty Andrzej ci ukaże, co ci los przyniesie w darześwięty Andrzej grzechem, święta Katarzyna śmiechemświęty Andrzej wróży szczęście i szybkie zamęście
etymologia:
(1.1) łac. Andreas < gr. Ἀνδρέας (Andreas)[4][5] < gr. ἀνδρεῖος (andreios) → męski, mężny, dzielny < gr. ἀνήρ (aner) → mężczyzna, człowiek
uwagi:
zob. też Andrzej (ujednoznacznienie) w Wikipedii
zob. też Andrzej w Wikicytatach
(1.1) por. Jędrzej • Ondrasz; zobacz też: Indeks:Polski - Imiona
tłumaczenia:
źródła:
  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło Andrzej w: Wielki słownik ortograficzny, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło Andrzeje w: Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Danuta Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego — wersja online.
  3. 3,0 3,1 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „imiona w liczbie mnogiej” w: Poradnia Językowa PWN.
  4. 4,0 4,1 Hasło Andrzej w: Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa, Wiedza Powszechna, 1985.
  5. Hasło Andrzej w: Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa, Rytm, 2003, ISBN 83-7399-022-4.