krew

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

krew (język polski)[edytuj]

krew (1.1) na palcu
krew (1.1)
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[krɛf], AS[kref], zjawiska fonetyczne: wygł.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. płynna tkanka łączna zwierząt; zob. też krew w Wikipedii
(1.2) przen. pokrewieństwo, linia rodowa
(1.3) przen. czyjaś natura i temperament
(1.4) przen. życie
(1.5) przen. zadawanie śmierci
odmiana:
(1.1-5)
przykłady:
(1.1) Utracił w wypadku sporo krwi.
(1.2) Jest zdolny, widać że to moja krew.
(1.3) Miał gorącą krew, i najpierw działał, a potem myślał.
składnia:
kolokacje:
(1.1) grupa krwichoroba / rak / zakażenie krwi • pobierać / badać / oddawać krew • bank krwikrzepliwość krwi • krew płynie • krew leci
synonimy:
(1.1) farba, jucha, posoka
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
(1.1) osocze
wyrazy pokrewne:
rzecz. ukrwienie n, krwinka f, krwawnik m, krwiak m, pokrewieństwo n, krewny m, krewna f, krwawienie n, krewniak m, krewniaczka f, krewkość f, wykrwawienie n, wykrwawianie n, zakrwawienie n, ukrwawianie n
czas. krwawić ndk., wykrwawiać ndk., wykrwawić dk., zakrwawiać dk., ukrwawić dk.
przym. krwawy, krwisty, dokrewny, krewniaczy, pokrewny, krewki
przysł. krwawo, krwisto, krewko, dokrewnie, pokrewnie
związki frazeologiczne:
błękitna krewdo pierwszej krwigorąca krewiść jak krew z nosajak krew w piachjest krew, jest czołówkakrew jak dobre wino: burzy się za młodu, tężeje na starośćkrew nie wodakrew z krwi, kość z kościkrew z mlekiemkrew z piwa nie burzliwamieć krew na rękachmieć we krwimłoda krew szybko wremoja krew! • mrozić krew w żyłach / mrożący krew w żyłachnapsuć sobie krwinowa krewprzelać krew / przelewać krewprzypieczętować krwiąpsiakrewświeża krewwięzy krwizew krwi / głos krwizachować zimną krew / zimna krew / z zimną krwiąz krwi i kościzbroczony krwią
etymologia:
pierwotnie forma biernika lp st.pol. kry[1], od prasł. *kry[1][2][3], w bierniku *krъvь
oryginalna forma mianownika, kry, była w użyciu jeszcze na przełomie XIV i XV wieku[1]
por. białor. кроў, bułg. кръв, chorw. krv, czes. krev, dłuż. kšej, głuż. krej, ros. кровь, scs. крꙑ, słc. krv, słń. kri i ukr. кров
por. również etymologię słów marchew i brew
uwagi:
  1. liczba mnoga zachowana w formach archaicznych; współcześnie tylko w liczbie pojedynczej (za: publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło krew w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.)
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 Hasło krew w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
  2. Hasło krew w: Макс Фасмер, Этимологический словарь русского языка, tłum. О. Н. Трубачев, Moskwa, Прогресс, 1964–1973 (1986–1987).
  3. Oleg Trubaczow, Этимологический словарь славянских языков, t. XIII, s. 67, 68, 69 i 70, Moskwa, 1974.