łoże

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

łoże (język polski)[edytuj]

łoże (1.1)
łoże (1.2)
armata na łożu (1.3)
wymowa:
IPA[ˈwɔʒɛ], AS[u̯ože] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szerokie, okazałe łóżko
(1.2) daw. każde łóżko
(1.3) podstawa broni palnej, mocująca lufę karabinu, działa, armaty itp.; zob. też łoże (broń palna) w Wikipedii
(1.4) podstawa, na której wspiera się ciężka maszyna, np. obrabiarka
(1.5) zob. łoże siewne; zob. też łoże siewne w Wikipedii
odmiana:
(1.1-5)
przykłady:
składnia:
kolokacje:
(1.1) małżeńskie / królewskie / hotelowe łoże • łoże z baldachimemsłać / ścielić / posłać / pościelić łoże • kłaść (się) / położyć (się) do łoża • wstać / wstawać z łoża • spać / sypiać / leżeć / drzemać / legnąć w łożu
(1.2) słać / ścielić / posłać / pościelić łoże • kłaść (się) / położyć (się) do łoża • wstać / wstawać z łoża • spać / sypiać / leżeć / drzemać / lec / legnąć w łożu
(1.3) łoże dolne / górne
synonimy:
(1.3) laweta
(1.4) korpus
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. łożysko n, łożnica ż, nałożnik m, nałożnica ż, położna ż, połóg m, leże n, leżak m
zdrobn. łóżko n, łóżeczko n
czas. łożyć, położyć, pokładać, założyć, zakładać, złożyć, nałożyć, nakładać, zlec
przym. łożowy, łóżkowy, łóżeczkowy, łożyskowy, położniczy
związki frazeologiczne:
dzielić stół i łożełoże sprawiedliwościłoże boleściłoże śmierciłoże Prokrusta / Prokrustowe łożemadejowe łożez prawego łoża / z nieprawego łożarozłączenie od stołu i łoża / separacja od łożaprzysłowia: choremu i złote łoże nie pomożekto idzie na niedźwiedzia, niech gotuje łoże, kto na dzika, marymądrość ma twarde łożeprzyjdziesz na madejowe łoże, gdzie są brzytwy i noże
etymologia:
(1.2) prasł. *ložemiejsce, w którym ktoś lub coś leży
(1.1,3-5) od (1.2)
uwagi:
zob. też łoże w Wikipedii
tłumaczenia:
(1.2) zobacz listę tłumaczeń w haśle: łóżko
(1.5) zobacz listę tłumaczeń w haśle: łoże siewne
źródła:
  1. Zygmunt Saloni, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Włodzimierz Gruszczyński, Danuta Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego na płycie CD, Warszawa, 2012, ISBN 978-83-927277-2-9.