Przejdź do zawartości

działo

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
działo (1.1)
wymowa:
IPA: [ˈd͡ʑawɔ], AS: [ʒ́au̯o], zjawiska fonetyczne: zmięk.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wojsk. broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości[1]; zob. też działo w Wikipedii
(1.2) stpol., t. gw. (Brasławszczyzna) dzieło, czyn, praca, wykonanie czegoś[2][3]
(1.3) stpol. dzieło, wytwór artystyczny lub rzemieślniczy[2]
(1.4) stpol. kunszt, sztuka wykonywania czegoś[2]
(1.5) stpol., t. gw. (Krakowskie) działka robocza w kopalni soli[2][4]

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) gw. (Krakowskie) niezgrabny człowiek[4]

czasownik, forma fleksyjna

(2.1) 3. os. lp n przesz. od: dziać
odmiana:
(1.1)
przykłady:
(1.1) Okręt wyposażono w działa uniwersalne.
(1.3) Gospodzinie Wszechmogący, / (…) Pomoży mi to działo słożyć, Bych je mogł pilnie wyłożyć / Ku Twej fały rozmnożeniu (…)[5].
składnia:
kolokacje:
(1.1) strzelać z działa • celowanie z działa • ładowanie działa • okopać działa
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
(1.1) armata, bastarda, bombarda, granatnik, haubica, kartaczownica, kolubryna, moździerz, organki, pancerzownica, pepanc[6]
holonimy:
(1.1) bateria
meronimy:
(1.1) laweta, lufa
wyrazy pokrewne:
rzecz. działon mrz
zdrobn. działko n
przym. działowy
związki frazeologiczne:
etymologia:
prasł. *dělo[7][8][9]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „działo” w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. 1 2 3 4 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „działo” w: Słownik staropolski, Stanisław Urbańczyk (red.), t. 2. Da-Hynszta, Polska Akademia Nauk, Gdańsk—Kraków—Łódź—Warszawa—Wrocław 1956–1959, s. 291.
  3. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „działo” w: Janusz Rieger, Słownictwo polszczyzny gwarowej na Brasławszczyźnie, Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, Warszawa 2014, ISBN 978-83-65886-35-4, s. 99.
  4. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „działo” w: Jan Karłowicz, Słownik gwar polskich, t. 1, A-E, Akademia Umiejętności, Kraków 1900, s. 424.
  5. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią.
  6. publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana płatna rejestracja Uniwersalny słownik języka polskiego, Stanisław Dubisz (red.), Elżbieta Sobol (red.), t. 1–4, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, ISBN 978-83-01-13868-4.
  7. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „*dělo” w: Rick Derksen, Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon, Brill, Leiden—Boston 2008, ISBN 978-90-04-15504-6, s. 103.
  8. Hasło „dělo” w: Słownik prasłowiański, red. Franciszek Sławski, t. 3, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974-2001, ISBN 83-04-00464-X.
  9. Hasło „działo” w: Andrzej Bańkowski, Etymologiczny słownik języka polskiego, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, ISBN 978-83-01-13016-9, s. 322.