południe

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: poludniePołudnie

południe (język polski)[edytuj]

południe (1.1)
południe (1.1)
południe (1.2) Afryki
wymowa:
IPA[pɔˈwudʲɲɛ], AS[pou̯udʹńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.-ni… wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta; zob. też południe (12:00) w Wikipedii
(1.2) geogr. kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód; zob. też południe w Wikipedii
(1.3) państwa leżące na południu (1.2), blisko równika, w klimacie gorącym lub ciepłym
odmiana:
(1.1-2)
(1.3) blm
przykłady:
(1.1) W każde południe polskie radio transmituje hejnał z Krakowa.
(1.2) (…) potem pójdziemy 5 kilometrów na południe (…)
(1.3) Mam dość naszego klimatu. Następną zimę spędzę na południu.
składnia:
(1.2) na południe od + B.
kolokacje:
(1.1) w południe • przed południem • po południu • do południa • sobotnie / niedzielne południe
(1.2) iść / jechać / lecieć / udać się / wybrać się / wyprawiać się / ruszać / podróżować na południe • być na południe od czegośprzyjść od / z południa
synonimy:
(1.2) S, pd.
antonimy:
(1.1) północ
(1.2) północ
(1.3) północ
hiperonimy:
(1.1) pora dnia
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. południowiec mos, Południowiec, południk m, popołudnie n, przedpołudnie n, południca ż
czas. południować ndk.
przym. południowy
przysł. południowo
związki frazeologiczne:
w grudniu po południuod świętej Anny nie doczeka południa deszcz porannygdy się grzmot w lipcu od południa poda, drzewom się znaczy szwank i nieuroda
etymologia:
(1.1) pol. pół + dzień
(1.2-3) od (1.1)
uwagi:
Forma celownika liczby pojedynczej tego rzeczownika brzmi „południu”. Wyjątkowo w książkowej frazie „ku południowi” poprawna jest też nieregularna forma „południowi”[1][2][3].
zob. też południe (ujednoznacznienie) w Wikipedii
tłumaczenia:
źródła:
  1. Hasło południe w: Słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. Witold Doroszewski, s. 540, Warszawa, Polskie Wydawnictwo Naukowe, 1980, ISBN 83-01-03811-X.
  2. Hasło południe w: Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. Andrzej Markowski, s. 816, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, ISBN 978-83-01-14198-1.
  3. Hasło południe w: Daniela Podlawska, Magdalena Światek-Brzezińska, Słownik poprawnej polszczyzny, s. 329, Warszawa-Bielsko-Biała, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, 2009, ISBN 978-83-7446-842-8.