pogoda
pogoda (język polski)
[edytuj]
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
- (1.1) chwilowy stan atmosfery; zob. też pogoda w Wikipedii
- (1.2) ładna pogoda (1.1)
- (1.3) przyjemny, radosny stan psychiki
- (1.4) stpol.[1], śrpol.[2], daw.[3] okazja, sposobność
- odmiana:
- (1.1-3)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik pogoda pogody dopełniacz pogody pogód celownik pogodzie pogodom biernik pogodę pogody narzędnik pogodą pogodami miejscownik pogodzie pogodach wołacz pogodo pogody
- przykłady:
- (1.1) Sprawdź jaka pogoda będzie jutro.
- (1.2) Wczoraj nie było pogody.
- (1.3) Pogoda ducha nigdy go nie opuszczała.
- składnia:
- kolokacje:
- (1.1) prognoza pogody • brzydka / ładna / zmienna pogoda
- (1.2) czekać na pogodę • pogoda na coś
- (1.3) pogoda ducha
- synonimy:
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. pogodność ż, pogodynka ż, pogodynek m, gody m, godzina ż
- czas. pogodnieć, rozpogodzić, wypogodzić, pogodzić, godzić
- przym. pogodny, pogodowy, godny
- przysł. pogodnie, pogodowo
- związki frazeologiczne:
- idzie na pogodę • kaprys pogody • pogoda dla bogaczy • pogoda dopisuje • pogoda pod psem • pogoda w kratkę • pogoda się psuje • przysłowia: gdy na Wincentego i nawrócenie Pawła pogoda świeci, spodziewajcie się dobrego lata, dzieci • gdy w Eugeniego lód albo woda, taka i lipcowa pokaże się pogoda • jak pogoda w świętego Błażeja, będzie ze śniegiem Wielka Niedziela • jaka pogoda w świętego Marcela, będzie pogodna Wielka Niedziela • kur pieje, pogoda się chwieje • po burzy pogoda nastaje • pogoda na świętego Błażeja, dobra wiosny nadzieja
- etymologia:
- prasł. *pogoda[4] < prasł. *pogoditi < prasł. *po- + *goditi[5]
- źródłosłów nazwiska Pogoda
- uwagi:
- Nie jest błędem użycie słowa pogoda w znaczeniu 1.2, choć w języku naukowym zdecydowanie dominuje znaczenie 1.1. W rzeczywistości użycie tego słowa w znaczeniu „sprzyjający stan atmosfery” jest starsze i od niego wykształciło się znaczenie 1.1[6]. Od słowa pogoda w znaczeniu 1.2 wywodzi się słowo niepogoda, które można zdefiniować jako „zły stan powietrza, brzydki czas”[7].
- tłumaczenia:
- abenaki: (1.1) kizokw
- angielski: (1.1) weather
- arabski: (1.1) جو, طقس m (1.3) أون
- baskijski: (1.1) eguraldi; (1.2) eguraldi
- chiński standardowy: (1.1) 天气 (tiānqì), 天 (tiān)
- chorwacki: (1.1) vrijeme n
- czeski: (1.1) počasí n
- dolnołużycki: (1.1) wjedro n
- duński: (1.1) vejr n
- esperanto: (1.1) vetero
- estoński: (1.1) ilm
- fiński: (1.1) ilma, sää
- francuski: (1.1) temps m, climat m
- górnołużycki: (1.1) wjedro n
- grenlandzki: (1.1) sila
- gruziński: (1.1) ამინდი (amindi)
- hebrajski: (1.1) מזג־אויר m (mezeg-awir)
- hiszpański: (1.1) tiempo m (atmosférico)
- islandzki: (1.1) veður n
- jidysz: (1.1) וועטער m (weter)
- kaszubski: (1.1) wiodro n
- kataloński: (1.1) temps (atmosfèric) m, oratge m
- litewski: (1.1) oras m
- łaciński: (1.1) caelum, status caeli
- niderlandzki: (1.1) weer n
- niemiecki: (1.1) Wetter n
- nowogrecki: (1.1) καιρός m (ατμοσφαιρική κατάσταση)
- nowopruski: (1.1) wins m
- ormiański: (1.1) եղանակ
- polski język migowy: (w zapisie SignWriting)(1.1)
- rosyjski: (1.1) пого́да ż
- słowacki: (1.1) počasie n
- staropruski: (1.1) wins m
- sycylijski: (1.1) tempu m
- szwedzki: (1.1) väder n, väderlek w
- turecki: (1.1) hava
- ukraiński: (1.1) пого́да ż
- węgierski: (1.1) idő, időjárás
- włoski: (1.1) tempo m
- źródła:
- ↑
Hasło „pogoda” w: Słownik staropolski, Stanisław Urbańczyk (red.), t. 6. Pacha-Pożżenie, Polska Akademia Nauk, Gdańsk—Kraków—Łódź—Warszawa—Wrocław 1970–1973, s. 295. - ↑ Hasło „pogoda” w: Elektroniczny słownik języka polskiego XVII i XVIII wieku, red. Włodzimierz Gruszczyński, Instytut Języka Polskiego PAN, Warszawa.
- ↑ Hasło „pogoda” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ Hasło „pogoda” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
- ↑ Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2008, ISBN 978-83-08-04191-8.
- ↑ https://nck.pl/projekty-kulturalne/projekty/ojczysty-dodaj-do-ulubionych/ciekawostki-jezykowe/pogoda
- ↑ Hasło „Pogoda i niepogoda” w: Maciej Malinowski, Obcy język polski.
