Przejdź do zawartości

świerszcz

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

świerszcz (język polski)

[edytuj]
świerszcz (1.1)
wymowa:
IPA: [ɕfʲjɛrʃt͡ʃ], AS: [śfʹi ̯eršč], zjawiska fonetyczne: zmięk.utr. dźw.i  j 
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. skaczący owad polny, wydający charakterystyczne dźwięki; zob. też świerszczowate w Wikipedii
(1.2) pot. określenie podobnych owadów polnych, skaczących lub cykających (np. konika polnego, pasikonika)[1]

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. iron. człowiek drobny, szczupły, delikatny[2]

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) hist. wojsk. rodzaj armaty[3] o najmniejszym wagomiarze wśród używanych w XVI-XVII wieku[4]
odmiana:
(1.1)
przykłady:
(1.1) Po zapalczywym świegocie ptactwa na drzewach nastąpiło tłumliwe ćwierkanie świerszczy w trawach; coraz cichszą stawała się w powietrzu muzyka owadów, coraz głośniej rozlegał się nad wysokimi gniazdami klekot bliskich odlotu bocianów[5].
składnia:
kolokacje:
(1.1) świerszcz polny / domowycykanie / ćwierkanie świerszcza
synonimy:
(1.1) daw. ćwiercz
(2.1) chuchro, mizerak, słabeusz
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. świerszczowate nmos
zdrobn. świerszczyk m
czas. odrzecz. świerszczeć
związki frazeologiczne:
(1.1) świerszcz za kominem
etymologia:
prasł. *svŕ̥čь < prasł. *svŕ̥čati + *-jь[6]
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Owady
tłumaczenia:
źródła:
  1. Słownik współczesnego języka polskiego, red. Bogusław Dunaj, t. 2, Przegląd Reader's Digest, Warszawa 1998, ISBN 83-909366-3-1, s. 407.
  2. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „Świerszcz” w: Michał Arct, M. Arcta Słownik ilustrowany języka polskiego, Wydawnictwo M. Arcta w Warszawie, Warszawa 1916.
  3. Kazimierz Nitsch, Z badań nad językiem polskim (z literatury chorwackiej), „Poradnik Językowy” nr 4/1908, s. 53.
  4. Włodzimierz Kwaśniewicz, 1000 słów o dawnej broni palnej, Wydawnictwo MON, Warszawa 1987, ISBN 83-11-07350-3, s. 18.
  5. Eliza Orzeszkowa: ...I pieśń niech zapłacze.
  6. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „świerszcz” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.