autumo

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

autumo (język łaciński)[edytuj]

wymowa:
IPA[ˈau.tu.moː]
znaczenia:

czasownik

(1.1) mówić
(1.2) twierdzić, mniemać, przypuszczać
odmiana:
(1.1-2) autumo, autumāre, autumāvī, autumātum (koniugacja I)
przykłady:
(1.1) Esse temet autumas dignam nece[1]. → Mówisz, że tyś jest godna śmierci.
(1.2) Præfecturam autumans adfore propediem[2]. → Przypuszczając, że lada dzień nadejdzie prefektura.
składnia:
(1.1-2) autumo + Acc.
(1.1-2) autumo + Acc. duplex
(1.1-2) autumo + ACI
kolokacje:
synonimy:
(1.1) aio, for, dico, loquor
(1.2) existimo, opinor, puto
antonimy:
(1.1) conticesco, obmutesco, sileo, taceo
(1.2) abnuo, infitor, nego
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
Słowo po raz pierwszy poświadczone u Plauta (wielokrotnie). Jego etymologia pozostaje niejasna. Być może związana jest z autem. Prawdopodobnie podobną derywację wykazuje nego z nec. Dodatkowo Festus w De verborum significatu 166 poświadcza czasownik *negumo utworzony w analogiczny sposób od nego.
Inna, mało prawdopodobna, etymologia (Lewis&Short) sugeruje derywację od słowa aio: *ai-tuma- > autuma-.
A. Vaniček przedstawia jeszcze inną, nieprawdopodobną, etymologię wyprowadzającą autumo z avis: *avi-tuma- ‘przepowiadający na podstawie lotu ptaków’.
uwagi:
Czasownik archaiczny i poetycki, nieużywany w okresie złotej łaciny, powrócił do użytku w okresie poklasycznym.
źródła:
  • Ernout A., Meillet P.J.A., Dictionnaire étymologique de la langue latine. Histoire des mots, Paris 2001, s. 61.
  • autumo [w:] Georges K.E., Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch, Hannover 1913-1918, s. 751.
  • autumo [w:] Graffiot F., Dictionnaire latin français, Paris 1934, s. 197.
  • autumo [w:] Lewis Ch.T., Short Ch., A Latin Dictionary, Oxford 1879.
  • Plezia M., Słownik łacińsko-polski. Tom I, Warszawa 1998, s. 329.
  • Sex. Pompeius Festus, De verborum significatu [w:] Lindsay M.W. (ed.), Sexti Pompei Festi De verborum significatu quae supersunt cum Pauli epitome, Leipzig 1913, s. 163.
  • de Vaan M., Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages, Leiden 2008, s. 64.
  • Vaniček A., Griechisch-lateinisches etymologisches Wörterbuch. B. I, Leipzig 1877, s. 71.