Wikisłownik:Nazewnictwo

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Spis treści


[edytuj] Ogólne

  • hasło powinno zaczynać się małą literą, za wyjątkiem nazw własnych i przypadków, kiedy wielkiej litery wymaga ortografia danego języka (np. język niemiecki). Przykładowo: Polska i polska to osobne hasła;
  • z reguły tworzymy hasło tylko dla formy podstawowej wyrazu. Wyjątkami od tej reguły są np. formy słów o nieregularnej odmianie jak teeth czy went, zazwyczaj dodawane automatycznie. Wszystkie informacje w takim haśle (jak etymologia, pokrewne itd.) powinny dotyczyć tylko tej formy, a nie formy podstawowej.

[edytuj] czasowniki

  • standardowo stosujemy bezokolicznik;
  • w przypadku łaciny oraz języków ligi bałkańskiej, które nie posiadają odrębnej formy bezokolicznika, stosujemy konwencję przyjętą dla tych języków, tj. dla języka albańskiego, bułgarskiego, łacińskiego i nowogreckiego stosujemy pierwszą osobę liczby pojedynczej, np. alb. shqiptoj, bułg. правя, łac. timeo, gr. μαθαίνω, natomiast dla języka macedońskiego – trzecią osobę liczby pojedynczej, np. мисли.

[edytuj] aspekt

aspekt w językach słowiańskich:

  1. Czasowniki tworzące czyste pary aspektowe (jedyną różnicą między nimi jest różnica aspektu) opisujemy pod jedną z form, częściej używaną. Kryteria frekwencji to kolejno:
    1. korpus PWN,
    2. słownik frekwencyjny
    3. inne źródła leksykograficzne uwzględniające to kryterium
    4. Google
  2. W haśle opisującym drugą z form w sekcji znaczenia odsyłamy do formy bardziej popularnej:
== obrabowywać ({{język polski}}) ==
{{wymowa}} {{IPA3|ˌɔbrabɔˈvɨvaʨ̑}}, {{AS3|'''o'''brabov'''y'''vać}}, {{objaśnienie wymowy|AKCP}}
{{znaczenia}}
''czasownik przechodni niedokonany'' ({{dk}} [[obrabować]])
: (1.1) {{zob|[[obrabować]]}}
{{odmiana}}
: (1.1) obrabow|ywać, {{koniugacjaPL|VIIIa}}
{{przykłady}}
: (1.1) ''[[rzezimieszek|Rzezimieszki]] [[codziennie]] [[obrabowywać|obrabowywali]] [[przejeżdżać|przejeżdżające]] [[kareta|karety]].''
{{składnia}}
{{kolokacje}}
{{synonimy}}
: (1.1) [[okradać]], [[ograbiać]]
{{antonimy}}
{{pokrewne}}
{{frazeologia}}
{{etymologia}}
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
: (1.1) {{zobtłum aspekt|obrabować}}
{{źródła}}
por.  obrabowywać • obrabować
  1. Jeśli czasowniki z pary aspektowej różnią się jednym lub kilkoma znaczeniami, to uwzględniamy to (nawet jeśli dotyczy to krótszego hasła) podając, np. dla hasła napędzić:
{{znaczenia}}
''czasownik przechodni dokonany'' ({{ndk}} [[napędzać]])
: (1.1) {{zob|[[napędzać]]}}
''czasownik przechodni dokonany'' ({{ndk}} ''brak'')
: (2.1) [[wyprodukować]] [[jakiś|jakąś]] [[ilość]] [[alkohol]]u, [[zwykle]] [[domowy]]m [[sposób|sposobem]]
por.  napędzać • napędzić
  1. Jeśli czasowniki nie tworzą czystej pary aspektowej, tworzymy osobne hasła, a czasowniki umieszczamy w pokrewnych, np. dla czasownika walić, który tworzy parę tylko z czasownikiem walnąć:
{{znaczenia}}
''czasownik przechodni niedokonany'' ({{dk}} [[walnąć]])
(...)
{{pokrewne}}
: {{czas}} [[zwalać]] {{ndk}}, [[zwalić]] {{dk}}, [[uwalać]] {{ndk}}, [[uwalić]] {{dk}}
linkowanie

Linkujemy zawsze do właściwego aspektu (TAK: [[kupić|kupił]], [[kupować|kupował]]; NIE: [[kupić|kupował]], [[kupować|kupił]]).

[edytuj] czasowniki zwrotne

Rozróżniamy dwie sytuacje:

czasownik istnieje tylko jako zwrotny czasownik istnieje też jako niezwrotny
tworzymy hasło na stronie z "się" w nazwie
(modlić się)
tworzymy hasło na stronie bez "się" w nazwie
(odnosić)
opisujemy czasownik opisujemy w jednym haśle czasownik jako zwrotny i czasownik jako niezwrotny
Jako część mowy wpisujemy:

''czasownik zwrotny '''odnosić się''''' ({{dk}} [[odnieść się]])

Wygląd w haśle:

czasownik zwrotny odnosić się (dk.  odnieść się)

tworzymy przekierowanie z formy bez "się"
modlićmodlić się
tworzymy przekierowanie z formy z "się"
odnosić sięodnosić
w innych hasłach linkujemy tak, jak czasownik jest użyty
  • TAK: [[odnosić|odnosił]] [[sukces]]y, [[odnosić się|odnosił się]] [[uprzejmie]], [[modlić się|modliła się]]
  • NIE: [[odnosić|odnosił]] [[się]] [[uprzejmie]], [[modlić|modliła]] [[się]]

[edytuj] imiesłowy

  • imiesłowów typu "rymowany", "karany", "tnący" nie opisujemy; wystarcza dla nich opis czasownika, z którego powstały
  • w wyjątkowych przypadkach, gdy imiesłów ma zdecydowanie różne znaczenie niż czasownik, można stworzyć osobne hasło. Przykładem może być budujący, uderzający.

[edytuj] przedrostki i przyrostki

Hasła o przedrostkach i przyrostkach tworzymy z minusem w nazwie (dobrze: -logia, źle: logia, dobrze: -roz-, źle: roz). Przykład w polskim haśle roz-.

Jeśli istnieje hasło o tej samej nazwie, ale bez kreski (minusa), to umieszczamy na górze strony szablon {{podobne}} kierujący do hasła bez kreski i odwrotnie.

[edytuj] przymiotniki

  • liczba: pojedyncza (TAK: miły, billig; NIE: mili, billige)
  • rodzaj: męski/wspólny (TAK: miły, slem; NIE: miła, slemt)
  • przypadek: mianownik (TAK: miły, gut; NIE: miłego, guten)
  • stopień: równy (TAK: miły, nice; NIE: milszy, nicer)

[edytuj] przysłówki

  • stopień: równy (TAK: bardzo; NIE: bardziej)

Jeśli to możliwe, omawiamy bardzo skrótowo i dajemy odnośnik do przymiotnika (zielono → zielony)

[edytuj] rzeczowniki

  • liczba: pojedyncza (TAK: kot, hund; NIE: koty, hunde)
  • przypadek: mianownik (TAK: kot, hund; NIE: kotom, hundes)
  • przedimek/rodzajnik: zerowy (TAK: cat, hund; NIE: a cat, hunden)
  • wyjątki od reguły:
    • słowa tworzące liczbę mnogą bardzo nieregularnie. W takim przypadku należy ograniczyć zawartość hasła do niezbędnego minimum (nie powtarzać tego, co jest w haśle podstawowym i robić odnośnik do formy podstawowej; ludzieczłowiek; bestgood, well)

[edytuj] nazwy własne

(1) dla nazw geograficznych słownikowe są:

(1.1) dla języka polskiego:
(1.1.1) nazwy polskich miast i wsi, o ile będzie napisane coś istotnego z językoznawczego punktu widzenia
(1.1.2) nazwy polskich regionów i obiektów geograficznych (rzek, gór, jezior, wysp, półwyspów, zatok, itp.) o ile będzie napisane coś istotnego z językoznawczego punktu widzenia
(1.1.3) współczesne egzonimy potwierdzone przez KSNG (jako polskie)
(1.1.4) wielokrotnie w różnej literaturze występujące egzonimy historyczne (jako polskie) (ale bez współczesnych endonimów; np. Koldynga tak, ale Kolding już nie (co najwyżej jako duńska nazwa))
(1.1.5) wszystkie stolice państw (jako polskie lub terminy obce, jeśli zawierają niepolskie cechy, jak niepolska wymowa czy niepolskie znaki diakrytyczne) z zastrzeżeniem, że terminy obce wprowadzamy tylko jeśli będzie napisane coś istotnego z językoznawczego punktu widzenia
(1.1.6) ważne z ogólnoświatowego punktu widzenia regiony, o ile będzie o nich napisane coś istotnego z językoznawczego punktu widzenia
(1.2) dla języków obcych:
(1.2.1) współczesne egzonimy występujące w danym języku i egzonimy historyczne wielokrotnie pojawiające się w literaturze
(1.2.2) krajowe nazwy miejsc ważnych dla kraju danego języka
(1.2.3) wszystkie pozostałe krajowe nazwy miast i wsi oraz nazwy innych regionów i obiektów geograficznych, o ile będzie o nich napisane coś istotnego z językoznawczego punktu widzenia
(1.2.4) ważne z ogólnoświatowego punktu widzenia regiony, o ile będzie o nich napisane coś istotnego z językoznawczego punktu widzenia

(2) dla imion i nazwisk:

(2.1) imiona opisujemy tylko w językach, powszechnie używanych jako język ojczysty przez ludność, wśród której dane imię jest popularne
(2.2) przy imieniu musi być podane czy jest męskie czy żeńskie (lub używane dla obu płci)
(2.3) nazwisk polskich nie opisujemy, nazwiska obce - patrz (3.1)

(3) dla innych nazw:

(3.1) obcojęzyczne nazwy własne pojawiające się w języku polskim (w książkach, Internecie, radiu, telewizji etc.), które albo przyjęły polskie cechy (wymowa, odmiana), albo ich nie przyjęły i są niepoprawnie odmieniane lub wymawiane; do takich słów używamy szablonu {{termin obcy w języku polskim}}; nie dodajemy trywialnych przypadków, takich jak Aappilattoq lub Aardlapalu
(3.2) wszystkie skrótowce są dopuszczalne niezależnie od tego czy ich rozwinięcia spełniają kryteria słownikowości dla nazw własnych; ich spełnienie lub nie decyduje natomiast o sposobie linkowania rozwinięcia (w całości lub słowo po słowie); rzadkie skrótowce powinny zawierać wiarygodne źródło
(3.3) nie opisujemy nazw polskich firm
(3.4) nazwy krajowych organizacji publicznych i ich części opisujemy tylko jeśli są często używane i o ile będzie o nich napisane coś istotnego z językoznawczego punktu widzenia

[edytuj] związki frazeologiczne

Tworzymy również hasła omawiające związki frazeologiczne (np: szklane domy, dwoić się i troić, kick the bucket). W takich hasłach linkujemy w nagłówku wszystkie słowa składowe, np:
== [[szklany|szklane]] [[dom]]y ({{język polski}}) ==.

W sekcji odmiana takich haseł należy napisać, jak omawiana fraza się odmienia, np. czy jest to związek zgody, związek przynależności, związek rządu; przy niektórych językach warto podać sposób tworzenia dopełniacza, etc.

[edytuj] Zobacz też:

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Współpraca
Narzędzia