zielony

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

zielony (język polski)[edytuj]

zielony (1.1)
zielone (1.1-2) porzeczki
zielone (1.2) jeżyny
zieloni (2.1)
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ʑɛˈlɔ̃nɨ], AS[źelõny], zjawiska fonetyczne: zmięk. nazal. 
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.[1]; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego; zob.  też barwa zielona w Wikipedii
(1.2) o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały[1]
(1.3) pot.  o barwie cery: blady z zielonkawym lub brunatnoszarym odcieniem, chorobliwie blady; szary, ziemisty[1]
(1.4) pot.  ktoś mający szary, ziemisty kolor cery[1]
(1.5) lekcew.  pot. , przen.  ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody[1]
(1.6) lekcew.  pot. , przen.  ktoś niemający wiedzy na jakiś temat, zwykle młody[1]

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot.  człowiek związany z ekologią; działacz na rzecz ochrony środowiska naturalnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) pot. ; zob. : dolar

rzeczownik, rodzaj nijaki

(4.1) zob. : zielone
odmiana:
(1.1-6)
(2.1)
przykłady:
(1.1) Liście drzew zielone, bo zawierają chlorofil.
(1.2) Te śliwki jeszcze zielone, nie jedz ich.
(1.5) Jeśli chodzi o komputery, to jestem zielony; musisz mi pomóc.
(2.1) Pech chciał, że za każdym razem miejsce i plan budowy banku wywołują protesty zielonych i mieszkańców osiedli Kalisza[2].
składnia:
kolokacje:
(1.1) biało-czerwono-zielono-żółtybladozielonybłękitnozielonybrudnozielonybrunatnozielonybrązowo-zielonyburozielonyciemnozielonyczarno-zielonyczerwono-zielonygranatowozielonyjaskrawozielonyjasnozielonyniebieskawozielonyniebieskozielonyniebiesko-zielonyoliwkowozielonyszarawozielonyszarozielonyszmaragdowozielonyzgniłozielonyzłocistozielonyżółtawozielonyżółtozielonyżółto-zielonyzielononiebieskizielono-niebieskizielonorudyzielonozłotyzielonookizielonowłosyzielonoświątkowieczielonoświątkowyzimozielony / wiecznie zielony / wieczniezielonyanolis zielonyciemiernik zielonydrążyn zielonydzięcioł zielonygłóg zielonygrzechotnik zielonyhusarz zielonyibis zielonykoczkodan zielonykolcobrzuch zielonykrzyżak zielonylegwan zielonymieczyk zielonymiodożer zielonynawóz zielonypasikonik zielonyPrzylądek Zielonypyton zielonyskoczek zielonywargacz zielonywidłoząb zielonywójcik zielonyzłocik zielonyzmorsznik zielonyzrostniczek zielonyżółw zielonylas wiecznie zielonyzielony liść / zielony listekzielony rynek • zielony barwnik / kolor / odcień • zielony samochód • zielony groszekanakonda zielonaateryna zielonabrzanka zielonaciemiężyca zielonaczapla zielonadaglezja zielona / jedlica zielonaeuglena zielona / klejnotka zielonagąska zielonajaszczurka zielonakałdunica zielonakarma zielona / pasza zielonalora zielonałątka zielonamamba zielonamieszanka zielonamięta zielonaolsza zielonaozorka zielonapaletka zielonapałątka zielonapseudopałanka zielonaropucha zielonarzekotka zielonastułbia zielonaszklarka zielonatrzepla zielonawłośnica zielonazanokcica zielonażagnica zielonażołna zielonaZielonaZielona Górazielona kartazielona strzałkazielona szkoła • zielona barwa • zielona trawa • zielona odzieżRepublika Zielonego Przylądkaświatło zielonerośliny wiecznie zieloneużytki zieloneZielone Świątki • zielone oczyręce zielone od farby
(1.2) zielony pomidor • zielony jęczmień / owies • zielona czereśnia / jeżyna / malina / porzeczka / śliwka / truskawka / wiśnia • zielona pszenica • zielone jabłko • zielone żyto • zielone zboże
(1.3) zielona cera / twarz
(1.6) być zielonym w matematyce / z matematyki
(4.1) zielone pali sięprzejechać na zielonym
synonimy:
(1.1) zdrobn.  zieloniutki, zieloniuchny, zieleniutki, zieleniuchny; rzad.  zielenisty
(1.2) niedojrzały
(1.5) niedoświadczony
(1.6) niedokształcony
(3.1) dolar
antonimy:
hiperonimy:
(1.1) kolorowy, zimny
(1.3) blady
(2.1) ekolog, polityk
hiponimy:
(1.1) bladozielony, błękitnozielony, brudnozielony, brunatnozielony, burozielony, butelkowy, ciemnozielony, granatowozielonygroszkowy, grynszpanowy, jaskrawozielony, jasnozielony, limonkowy, malachitowy, miętowy, niebieskawozielony, niebieskozielony, oliwkowozielony, oliwkowy, pistacjowy, rezedowy, seledynowy, szarawozielony, szarozielony, szmaragdowozielony, szmaragdowy, trawiasty, zazieleniały, zgniłozielony, zielonkawy, złocistozielony, zzieleniały, żółtawozielony, żółtozielony
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  zielone nm.-os. /n , ziele n , zielsko n , zioło n , zieleń f , zieleniec mrz , zielonka f , zielenica f , zielenina f , zielenizna f , zieleniatka f , zieleniak m , zieloność f , zielnik f , Zieleniec m , Zielona f , Zielone, Zielonki nm.-os. , Zieloni nm.-os. , zielarz m.-os. , zielarka f , zieleniarstwo n , zielnictwo n 
przym.  zielonawy, zielonkawy, zielenisty, zielny
zdrobn.  zieloniutki, zieloniuchny, zieleniutki, zieleniuchny
przysł.  zielono, zielonkawo, zieleniście
czas.  zielenić ndk. , zielenić się ndk. , zazielenić dk. , zielenieć ndk. , zazielenieć dk. , pozielenieć dk. , zzielenieć dk. 
tem. słow.  zielono-
związki frazeologiczne:
być zielonymdostać zielone światło / zapalić zielone światłoczosnek ma głowę białą, a ogon zielonygra w zielone / grać w zieloneiść na zieloną trawkę / pójść na zieloną trawkęjak kukułka przyleci na suchy las, to będzie głodny czas, a jak zakuka w zielonym gaju, spodziewaj się urodzajunie mieć zielonego pojęciapartia zielonychzielona granicawyjechać na zieloną trawkę / wyjazd na zieloną trawkęzielona falazielona rewolucjazielone płucazielony stolikzielony jak rutazielony ludzik
etymologia:
pol.  ziele + -ny[3][4]
uwagi:
(1.1) zobacz też: czerwonypomarańczowyżółtyniebieskigranatowyfioletowy
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Kolory
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 hasło zielony w: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. z Internetu
  3. kolory w: Poradnia Językowa PWN.
  4. hasło zielony w: Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa, Wiedza Powszechna, 1985.