Aneks:Język duński - Dania
Wygląd
Dania to nazwa pisma fonetycznego używanego do zapisu dźwięków (nie fonemów) występujących w języku duńskim. System Dania używany jest w większości duńskich słowników; osoby uczące się tego języka powinny go sobie przyswoić.
W systemie Dania słowa zapisuje się kursywą w nawiasach kwadratowych. W użyciu są wszystkie litery alfabetu duńskiego oraz kilka dodatkowych znaków.
Akcent i iloczas
[edytuj]| znak | nazwa | znaczenie | przykład |
|---|---|---|---|
| [ˈ] | hovedtryk | sylaba po znaku ˈ ma główny akcent wyrazowy | [sjokoˈlɑ·ðe] (chokolade) |
| [ˌ] | bitryk | sylaba po znaku ˌ ma poboczny akcent wyrazowy | [ˈuðˌbræˀðe] (udbrede) |
| [ˀ] | stød | (zwarcie krtaniowe) zob. też stød w Wikipedii | [ˈsenˀ] (sind) |
| [·] | længde | samogłoska przed znakiem · jest wydłużona | [ˈmɑ·lə] (male) |
Samogłoski
[edytuj]| znak | przykład | zapis | omówienie | nagranie |
|---|---|---|---|---|
| [ɑ] | [ˈmɑ·lə] | male | sam. przednia, niezaokrągl., otwarta | ⓘ |
| [α] | [ˈprα·lə] [ˈmαŋə] | prale mange | sam. tylna, niezaokrągl., otwarta | ⓘ ⓘ |
| [ɑ̈] | [ˈdrɑ̈ŋˀ] | dreng | ⓘ | |
| [ɑ̃] | [vɑ̃ roˈse ] | vin rose | sam. nosowa | |
| [e] | [ˈde·lə] | dele | sam. przednia, niezaokrągl., półwąska | ⓘ |
| [ə] | [ˈpi·bə] | pibe | ⓘ | |
| [i] | [ˈsmi·lə] | smile | sam. przednia, niezaokrągl., wąska | ⓘ |
| [o] | [ˈsgo·lə] | skole | sam. tylna, zaokrągl., półwąska | ⓘ |
| [u] | [ˈkulə] | kulde | sam. tylna, zaokrągl., wąska | ⓘ |
| [y] | [ˈhy·le] | hyle | sam. przednia, zaokrągl., wąska | ⓘ |
| [œ] | [ˈtœlə] | tælle | w niektórych wersjach Danii zapisywane [æ]; sam. przednia, niezaokrągl., półotwarta | |
| [ø] | [ˈfø·lə] | føle | sam. przednia, zaokrągl., półwąska | ⓘ |
| [ö] | [ˈhö·nə] | høne | sam. przednia, zaokrągl., półotwarta | ⓘ |
| [ɔ̈] | [ ] | børste drømme | sam. przednia, zaokrągl., otwarta | ⓘ |
| [ɑ̊] | [ˈtɑ̊·lə] | tåle | sam. tylna, zaokrągl., półotwarta | ⓘ |
| [ɔ] | [ˈbɔl'd] | bold | sam. tylna, zaokrągl., otwarta | ⓘ |
| [ɔ̃] | [ˈmɔ̃·trɔ] | montre | sam. nosowa | |
| [å] | [ˈtɔ·rɔ] | tåre | sam. tylna, zaokrągl., półotwarta | ⓘ |
Spółgłoski
[edytuj]| znak | przykład | zapis | omówienie | |
|---|---|---|---|---|
| [b] | [bœnˈsiˀn] | benzin | jak polskie 'b'; może być zapisywana jako b (benzin) lub p (lampe) | ⓘ |
| [d] | [ˈdrɑ̊k] | druk | ⓘ | |
| [ð] | [ˈmɑð] | mad | ⓘ | |
| [f] | [ˈfœmdən] | femten | jak polskie 'f' | ⓘ |
| [g] | [ˈgæst] | gæst | ⓘ | |
| [h] | [ˈhɑ·lə] | hale | ⓘ | |
| [j] | [ˈkjo·lə] | kjole | ⓘ | |
| [k] | [ˈkjo·lə] | kjole | ⓘ | |
| [l] | [ˈliˀ] | lig | ⓘ | |
| [m] | [ˈmɑð] | mad | ⓘ | |
| [n] | [ˈnæt] | net | ⓘ | |
| [ŋ] | [ˈsαŋ] | sang | ⓘ | |
| [p] | [ˈpi·bə] | pibe | ⓘ | |
| [r] | [ˈrɑ̈st] | rest | ⓘ | |
| [ɹ] | [naˈtuɹˀli] | naturlig | ||
| [s] | [ˈsgeˀ] | ske | ⓘ | |
| [þ] | ||||
| [v] | [ˈvɑnˀ] | vand | ⓘ | |
| [w] | [beˈhøˀwə] | behøve | ⓘ |
Bibliografia
[edytuj]- Otto Jespersen, Dania: Tidsskrift for Folkemål og Folkeminder (1890-1903)
- Steffen Heger (1974). Elementær dansk fonetik. Kopenhaga: Akademisk Forlag. ISBN 8750030892
- Christian Becker-Christensen (gł. red) (2000). Politikens Nudansk Ordbog med etymologi. Kopenhaga: Politikens Forlag. ISBN 8756760876
- Torsten Poulin, Lydskrift til gengivelse af dansk på Usenet (porównanie systemów Dania, IPA i GDU)
- zob. też Dania (alfabet fonetyczny) w Wikipedii
- Aplikacja do wpisywania znaków alfabetu Dania