-ak

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: a.K.aakAKAkakAk.ak.Akk.äkkåk

-ak (język polski)[edytuj]

wymowa:
znaczenia:

przyrostek

(1.1) …tworzy nazwy istot niedorosłych[1]
(1.2) …tworzy spieszczenia[2]
(1.3) …tworzy rzeczowniki osobowe od rzeczowników[3]
(1.4) …tworzy rzeczowniki osobowe od przymiotników i imiesłowów przymiotnikowych[4]
(1.5) …tworzy rzeczowniki materialne[3]
(1.6) …tworzy nazwy narzędzi związanych z wykonywaniem określonych czynności[5]
(1.7) pot. …tworzy nazwy osób od skrótowców[6]
(1.8) gw. (Warszawa) …tworzy rzeczowniki od innych części mowy[7]
odmiana:
przykłady:
(1.1) chłopak, źrebak
(1.2) kociak, psiak
(1.3) biedak, ponurak
(1.4) trzeciak, zdechlak
(1.5) maliniak[8], miedziak[3]
(1.6) czerpak
(1.7) ujociak
(1.8) schaboszczak, warszawiak[7]
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
przyr. -czak, -niak[9]
związki frazeologiczne:
etymologia:
(1.1) regionalizm mazowiecki[9]
(1.3-6) prasł. *-akъ[10]
uwagi:
(1) Niezwykle rzadko pojawiają się wyrazy z sufiksem -ak utworzone od przysłówków lub wyrażeń; są to raczej okazjonalizmy[11].
(1.1) Przyrostek ten początkowo występował na Mazowszu, następnie rozprzestrzenił się na tereny północnej Polski jako produktywny w gwarach. Obecnie występuje także w języku ogólnym, przede wszystkim w słownictwie potocznym[12].
(1.1-5, 8) Tworzy nowe formacje słowotwórcze z rzeczownikami wszystkich rodzajów[13].
tłumaczenia:
źródła:
  1. Stanisław Szober, Gramatyka języka polskiego, PWN, Warszawa 1968, s. 122.
  2. Natalia Długosz, Porównanie wybranych typów słowotwórczych w zakresie rzeczownikowych formacji deminutywnych z różnymi formantami w języku polskim i języku bułgarskim, „Linguistica Copernicana” nr 2/2009, s. 274.
  3. 3,0 3,1 3,2 Michał Jaworski, Podręczna gramatyka języka polskiego, WSiP, Warszawa 1986, s. 59.
  4. Stanisław Szober, Gramatyka języka polskiego, PWN, Warszawa 1968, s. 125.
  5. Stanisław Szober, Gramatyka języka polskiego, PWN, Warszawa 1968, s. 126.
  6. Michał Jaworski, Podręczna gramatyka języka polskiego, WSiP, Warszawa 1986, s. 61.
  7. 7,0 7,1 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „Warszawiak czy warszawianin?” w: Poradnia językowa PWN.
  8. Stanisław Szober, Gramatyka języka polskiego, PWN, Warszawa 1968, s. 124.
  9. 9,0 9,1 Henryk Gaertner, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Część III, 1. Słowotwórstwo, Książnica – Atlas, Warszawa – Lwów 1934, s. 306.
  10. Krystyna Długosz-Kurczabowa, Stanisław Dubisz, Gramatyka historyczna języka polskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2001, s. 357.
  11. Henryk Gaertner, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Część III, 1. Słowotwórstwo, Książnica – Atlas, Warszawa – Lwów 1934, s. 304.
  12. Błażej Osowski, Nazwy istot niedorosłych w osiemnastowiecznych inwentarzach z Wielkopolski, ze szczególnym uwzględnieniem formacji z -ę i -ak, w: Gwary dziś. 7. Rocznik poświęcony dialektologii słowiańskiej, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2015, s. 98.
  13. Henryk Gaertner, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Część III, 1. Słowotwórstwo, Książnica – Atlas, Warszawa – Lwów 1934, s. 303, 304.