Aneks:Język hebrajski - alfabet, transliteracja, wymowa, zapis wyrazów obcych

Alfabet hebrajski - informacje podstawowe

Alfabet hebrajski wywodzi się ze starożytnego alfabetu języka fenickiego. Alfabet hebrajski nie rozróżnia "dużych" i "małych" liter, zarówno w piśmie drukowanym, jak i odręcznym. Liter nie łączy się.

Alfabet hebrajski nie zawiera liter na oznaczenie samogłosek, które domyślnie nie są zapisywane. Są zaznaczane w tekście za pomocą znaków diakrytycznych jedynie wtedy, gdy autorowi zależy na jednym, konkretnym sposobie odczytania wyrazu. Domyślnie zwokalizowane jest Pismo Święte i książki dla dzieci. W pisanym bez samogłosek tekście zaznaczane są tylko półsamogłoski - litera "waw" (jako "o" i "u") oraz "jod" (jako "i"). Np. בוטניקה - botanika (botanika).

Alfabet składa sie z 22 znaków spółgłoskowych.

Niektóre litery mają taką samą wymowę (bez wokalizacji nie widać kropek):

כּ,ק - k

כ,ח - ch

שׂ,ס - s

ת,ט - t

ו,ב - w

Pięc głosek ma formy końcowe (sofit), czyli zmieniają wygląd, gdy znajdują się na końcu wyrazu:

ך→כ

ם→מ

ן→נ

ף→פ

ץ→צ

W wypadku kilku znaków, gdy wewnątrz litery pojawi się kropka, zmienia się ich wymowa (bez wokalizacji nie widać kropek):

בּ=b, ב=w

כּ=k, כ=ch

פּ=p, פ=f

שׂ=s, שׁ=sz

Alfabet i transliteracja

Porządek alfabetu hebrajskiego jest nieco inny, niż porządek alfabetu łacińskiego. Zaczyna się literą alef (א), a kończy taw (ת). Poniższy spis należy czytać kolumnami od góry do dołu.

א = ø = alef;głoska niema ב = b,w = bet,wet ג = g = gimel ד = d = dalet ה = h = hei ו = w = waw ז = z = zajin

ח = ch = chet ט = t = tet י = i,j = jod כ = k,ch = kaf,chaf ך = ch = chaf końcowe ל = l = lamed מ = m = mem

ם = m = mem końcowe נ = n = nun ן = n = nun końcowe ס = s = samech ע = ' = ajin;głoska niema פ = f,p = fej,pej ף = f = fej końcowe

צ = c = cadi ץ = c = cadi końcowe ק = k = kof ר = r = resz ש = s,sz = sin, szin ת = t = taw

Alfabet hebrajskie przewiduje możliwość uzyskania głosek "cz", "dż", "ż". Uzyskuje się je przez dodanie do liter "cadi" (צ), "gimel" (ג) i "zajin" (ז) znaku zwanego geresz lub czupczik, wyglądającego jak apostrof.

"cz" - צ׳

"dż" - ג׳

"ż" - ז׳

Zapis wyrazów pochodzenia obcego alfabetem hebrajskim

Aby zapisać słowo obcego pochodzenia przy pomocy alfabetu hebrajskiego przyjmuje się następującą transliterację:

o,u → ו (waw)

i,j → י (jod)

t → ט (tet)

s → ס (samech)

k,q → ק (kof)

b,w → ב (bet)

Pozostałe głoski zastępuje się według tabeli transliteracji.

Przykład: telewizja → טלביזיה; komunizm → קומוניזם

Warto zauważyć, że w wypadku wyrazów obcych zapisanych po hebrajsku nie stosuje się - w celu podkreślenia niehebrajskiego pochodzenia wyrazu - form końcowych liter כ, מ, נ, פ, צ. Wyjątek od tej zasady stanowią wyrazy obce oficjalnie zapożyczone do języka.

Wymowa hebrajska

Współczesna wymowa języka hebrajskiego jest bardzo zbliżona do wymowy języków europejskich. Od wymowy języka polskiego hebrajski odróżnia charczące "ch" pod postacią "chaf" i "chet" (כ, ח), bardzo miękkie, często prawie niesłyszalne "h" pod postacią "hei" (ה), francuskie "r" ("resz" - ר) i brak głoski "ł" Zamiast niej używane są w zapisie "o" i "u" pod postacią półsamogłoski "waw" (ו) np. אוטובוס - otobus (autobus) lub אוגוסט - ogust (August).