Indeks:Polski - Socjolekt kolejarski

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

A[edytuj]

  • adolfik – wózek torowy ASF
  • ambulans - wagon pocztowy
  • anglik – 1) rozjazd krzyżowy posiadający iglice przed krzyżownicami; 2) elektryczna lokomotywa uniwersalna serii EU06

B[edytuj]

  • badyle – pantograf
  • bagaż – pantograf
  • bambuła – dźwignia zwrotnicy ręcznej; ciężarek do przestawiania zwrotnicy
  • bana – pociąg
  • baniokreg. śl. kolejarz
  • batory – parowóz Pu29
  • beczka – wagon-cysterna
  • Biała Dama – elektryczna lokomotywa pasażerska serii EP08-010
  • blachy – sygnały końca pociągu (dzienne)
  • boczniak - typ wagonu osobowego (z osobnymi drzwiami zewnętrznymi do każdego przedziału).
  • bohun – wagon piętrowy Bdhpumn (żółto-niebieskie malowanie)
  • bolek i lolek – dwuczłonowa lokomotywa towarowa serii ET41
  • bomba – dwuczłonowa elektryczna lokomotywa towarowa serii ET40
  • bombowiec – dwuczłonowa elektryczna lokomotywa towarowa serii ET40
  • bonanza – wagon bezprzedziałowy Bh
  • bipa – wagon piętrowy Bhp (dawne oznaczenie "Bipa")
  • brak KN-ów
  • brankard- wagon bagażowy
  • bramka
  • brechałkabiuro dyżurnego lokomotywowni gdzie drużyny zgłaszają się na służbę i oczekują na rozkaz wyjazdu.
  • brutto – pociąg towarowy
  • buksowanie – poślizg przy ruszaniu pociągu
  • bufor – zderzak
  • buła – dźwignia zwrotnicy ręcznej
  • buty – obręcze kół
  • buźka – wskaźnik stosowany na liniach zelektryfikowanych zezwalający na pobieranie prądu z sieci trakcyjnej
  • bydgoska siódemka – elektryczna lokomotywa towarowa serii ET22
  • byk – elektryczna lokomotywa towarowa serii ET22

C[edytuj]

  • cegła – sieciowy rozkład jazdy
  • choinka – błąd wskazań semafora świetlnego, w postaci wielu zapalonych komór.
  • chrusty
  • ciągnąć na smyku – jazda z zahamowanym (zakleszczonym) zestawem kołowym.
  • ciężki ciągnik – drezyna spalinowa
  • cykada
  • czacha
  • czajnik – parowóz
  • czapajew – dwuczłonowa elektryczna lokomotywa towarowa serii ET42
  • czech – elektrowóz z serii EP05
  • czarownica
  • czoło – początek składu pociągu
  • cugreg. śl. pociąg
  • czuwak – kontroler czujności maszynisty (urządzenie)

D[edytuj]

  • dać na kontakt – rozruch pojazdu lub jazda z włączonym napędem pojazdu.
  • dać na zderzak – docisnąć lokomotywą do wagonów celem ich sprzęgnięcia
  • dać w gałę – opuścić pantografy.
  • dać w nagłe – hamowanie z użyciem hamulca nagłego.
  • dawać na koło – przyspieszać, czyli kręcić nastawnikiem
  • dekle – dokumentacja kierownika pociągu
  • depo – lokomotywownia
  • drabinka
  • drops – ciężary napinające sieć trakcyjną.
  • dwójka tajgrek – parowóz Ty2
  • dzięcioł – rewident taboru
  • dziki – 1) pociąg pospieszny; 2) pociąg ekspresowy

E[edytuj]

  • edek – elektryczny zespół trakcyjny ED72
  • edytka – elektryczny zespół trakcyjny ED74
  • epoka – lokomotywa elektryczna EP09
  • erka
  • etka – lokomotywa elektryczna ET21
  • ezemka – lokomotywa spalinowa SM42
  • EZT, ezet – elektryczny zespół trakcyjny

F[edytuj]

  • fekaliowóz – elektryczny zespół trakcyjny serii EN57
  • fiat – typ lokomotywy
  • firkant – klucz do otwierania zamków w wagonach
  • florekżart. kierownik pociągu

G[edytuj]

  • gagarin- lokomotywa spalinowa serii ST44
  • galernik
  • ganz – spalinowy wagon motorowy serii SN61
  • gary – sygnały końca pociągu (nocne)
  • gawryło – kierownik pociągu (określenie negatywne)
  • gnida
  • gołębiarz – pociąg pocztowo-bagażowy
  • głowica rozjazdowa- rozjazdy w jednym rejonie
  • gruszka
  • grzyb – nastawnia
  • gumowy edek
  • grzejkaLokomotywa służąca jako kocioł do ogrzewania np hali lokomotywowni.

H[edytuj]

  • hajc – lokomotywownia w Nowym Sączu
  • hajcowaćreg. śl. ogrzewać pociąg
  • hasler – prędkościomierz
  • hebel – maszynista
  • hebelek – przełącznik na pulpicie pojazdu trakcyjnego umożliwiający włączanie/wyłączanie urządzeń
  • helmut
  • hotel – pociąg złożony tylko z wagonów sypialnych/z miejscami do leżenia
  • hulajka

I[edytuj]

  • icek – pociąg klasy "InterCity"
  • iść na suwa
  • iwan – lokomotywa spalinowa serii ST44

J[edytuj]

  • jajecznica – wagon piętrowy Bhp w żółto-pomarańczowym malowaniu
  • jamnik- lokomotywa o napędzie elektrycznym składająca się z dwóch członów
  • jechać na suwa
  • jednostka – elektryczny zespół trakcyjny

K[edytuj]

  • kaczucha
  • kanar – konduktor
  • kant
  • kapeluchy
  • karawan
  • kargul – Pracownik/Pociąg PKP Cargo
  • karton
  • karzeł – rodzaj semafora
  • karzełek – rodzaj semafora
  • kaszalot
  • kataryna – nastawnik
  • katafoty – odblaski na rogatkach
  • kauer
  • kawa
  • kibel – elektryczny zespół trakcyjny serii EN57
  • kierat – nastawnik
  • kierpoć – kierownik pociągu
  • klajton
  • klasa – wagon pasażerski klasy I lub pracowniczy pociąg służbowy.
  • klawiatura – sprzęg ukrotnienia stosowany przy łączeniu elektrycznych zespołów trakcyjnych
  • klucz
  • klunkra – wagon nadający się do kasacji
  • kolory
  • koło – nastawnik jazdy (na lokomotywie)
  • kołowrotek
  • kominek
  • komposter – urządzenie do wytłaczania daty na biletach kartonikowych
  • kondi – konduktor
  • kontra
  • koń – lokomotywa
  • kostrzewa
  • kowboj
  • kozioł
  • krakus – Pociąg/Pracownik zakładu południowego Intercity
  • kran – zawór (główny) hamulca
  • krokodyl – elektryczna lokomotywa manewrowa serii EM10
  • krzywe rydle
  • kurczak – pracownik kolejowy chodzący w pomarańczowej koszulce odblaskowej
  • kurier, kuryer – pociąg pospieszny
  • kuszetka – wagon pasażerski z miejscami do leżenia
  • kupa – wypadek kolejowy
  • kurnik
  • kwadrat – klucz do otwierania zamków w wagonach

L[edytuj]

  • lajkonik – potoczne określenie Kolejarza z Krakowa
  • leks
  • liniowe – styczniki odpowiadające za zasilanie silników trakcyjnych
  • lok – lokomotywa (bez wagonów)
  • lopek – pociąg pocztowo-bagażowy
  • lora, lorka – platforma
  • luzak – lokomotywa bez wagonów
  • luzować – zwalniać hamulec
  • luxtorpeda – ekspresowy wagon spalinowy na PKP w latach 30. XX w.

Ł[edytuj]

  • łaciata
  • łajka – lokomotywy SM42, SP42 lub wąskotorowe MBxd1 161-168, MBxd1 201-204
  • łapa – rodzaj sygnalizatora
  • łoś bengalski – pracownik kolejowy źle nastawiony do miłośników kolei
  • łoś fioletowy – pracownik kolejowy źle nastawiony do miłośników kolei

M[edytuj]

  • machajka – drezyna ręczna
  • maderon
  • majster – maszynista
  • mała
  • małpa
  • manewra
  • MDdaw. lokomotywownia
  • medalik – maszynista z Częstochowy
  • mechanik – maszynista lokomotywy
  • mercedes
  • młotkowyRewident wagonowy.
  • młynek
  • moja-twoja – drezyna ręczna
  • motorek
  • MTdaw. lokomotywownia
  • muchomor – dyżurny ruchu
  • MZdaw. lokomotywownia

N[edytuj]

  • na saniach
  • nadmiarowy – przekaźnik wyłączający się w przypadku przekroczenia dopuszczalnego prądu na silnikach
  • nadodrzankalinia kolejowa nr 273
  • nalepy – fragmenty klocków hamulcowych
  • naprężacz
  • nastawnia
  • nawodować – napełnić wagon/lokomotywę wodą, obecnie stosowane tylko do wagonów pasażerskich (woda w toalecie)
  • netto – pociąg osobowy
  • niewłaściwy – lewy tor (używany tylko w wyjątkowych sytuacjach) – odwrotny do zasadniczego
  • nosy – Dozy Ukrotnienia

O[edytuj]

  • obchodowy
  • oblot – odblokowanie przekaźnika nadmiarowego
  • obrotnicaUrządzenie do obracania lokomotyw przodem w kierunku jazdy bądź do kierowania lokomotywy na stanowisko w lokomotywowni typu wachlarzowego.
  • odbierak – pantograf
  • odkurzacz – lokomotywa spalinowa SP32
  • oelka – osobowa lokomotywa parowa serii Ol49
  • oka – parowóz Ok22
  • okajedynka – lokomotywa parowa Ok1
  • okawa – parowóz Ok22
  • ola – osobowa lokomotywa parowa serii Ol49
  • ołtarz
  • orbis – sieciowy rozkład jazdy
  • ortopeda – elektryczny zespół trakcyjny EN57 z niewygodnymi plastikowymi ławkami w 2 klasie
  • osa – lokomotywa parowa Os24
  • osiołek
  • osłonić się
  • ostoja

P[edytuj]

  • pająk – pracownik pociągu sieciowego
  • papuga
  • parówa – parowóz
  • patyki – pantografy
  • peema – lokomotywa parowa Pm2, Pm3 i Pm36
  • peiks
  • petucha
  • pędnia
  • piękna Helena – parowóz Pm36
  • piękna Polka – pospieszna lokomotywa parowa Pm36-1
  • pięść Breżniewasprzęg samoczynny SA-3 produkcji radzieckiej
  • piórko – klucz uniwersalny
  • pindel
  • plandalf
  • plaser – podbijarka torowa
  • płaskie miejsca
  • płetwonurek – rodzaj czeskiej lokomotywy
  • pociągnąć po żabie – przejechać po izolatorze sekcyjnym z poborem prądu
  • poczta – wagon pocztowy
  • podać tarczę – wyświetlić sygnał Ms2/M2 na tarczy manewrowej
  • podkuć buty – płaszczyzna (płaskie miejsca) na kołach
  • podkuć zestaw – płaszczyzna (płaskie miejsca) na kołach
  • podkuty – płaszczyzna (płaskie miejsca) na kołach
  • polsat – lokomotywa SU42 w specyficznym malowaniu
  • popych
  • przekaźniki – zespół urządzeń przekaźnikowych
  • przerżnąć semafor – przejechać przy wyświetlonym sygnale S1/Sr1 ("Stój") na semaforze
  • przerżnąć tarczę – przejechać obok tarczy manewrowej przy sygnale Ms1/M1
  • prześwit – szerokość toru
  • pszczółka
  • ptaszek
  • puderniczka – wagon zbiornikowy do przewozu materiałów w postaci sypkiej
  • pulman
  • punek, pun - wagon serii Bdhpumn/Bmnopux

R[edytuj]

  • R1 – przepisy ruchu (PKP)
  • radiostop – Sygnał Alarm pozwalający drogą radiową zatrzymać wszystkie pociągi w obrębie kanału nadawania
  • ratunkowy – pociąg raturnkowy; kanał radiowy R8 ratunkowy
  • Rd1 – sygnał "Nakaz Jazdy" podawany zielonym lizakiem przez dyżurnego
  • reguła papierka
  • rekin – Lokomotywa ET22 o specyficznym czole podobnym do rekina.
  • rider – maszynista lokomotywy manewrowej
  • rogatka – szlaban
  • rolowanie – poślizg przy ruszaniu pociągu
  • rozjazd – zwrotnica
  • różnicowy – Wyłącznik różnicowo-prądowy
  • RSP
  • rumun – lokomotywa SP32 lub ST43
  • rusek
  • ryflak – wagon pasażerski 101A, od ryflowanego pudła
  • rzeźnia – nocny pociąg dalekobieżny

S[edytuj]

  • S1 – czerwone światło (na semaforze)
  • salonka – wagon salonowy
  • sekretarz – kierownik pociągu
  • sezon – pociąg kursujący tylko w określonym przedziale czasowym
  • sieciowiec – pracownik pociągu sieciowego
  • sieciowy – pracownik pociągu sieciowego
  • simplus
  • siódemka – lokomotywa elektryczna serii EU07/EP07
  • sisi – lokomotywa parowa Pn11
  • składak
  • skrajnia – pociąg przekraczający dopuszczalną skrajnie
  • słup – semafor
  • sputnik – Lokomotywa/Elektrowóz ET21
  • Sr1 – sygnał na semaforze kształtowym zakazujący jazdy
  • stalin – parowóz towarowy Ty51
  • staliniec – parowóz towarowy Ty51
  • stawidło – element sterujący suwakiem w parowozie; dyżurny ruchu
  • stocker – Mechaniczny podajnik węgla w parowozie np.Ty 51,Ty 243
  • stodoła – wagon osobowy znacznie większy od innych (najczęściej rosyjski), także wagon bezprzedziałowy
  • stonka – Lokomotywa Manewrowa z Serii SM42
  • suka – lokomotywa spalinowa serii SU45/46
  • sygnałki – SKP, Sygnały Końca Pociągu
  • szlaki radości
  • szlifowanie – szybka lub wolna jazda po ostrych łukach, ostrych zwrotnicach
  • szopa – lokomotywownia
  • szpieg
  • sztoker – parowóz towarowy Ty51 (rzadziej Ty246)
  • sztreka
  • sztywny
  • szybki – wyłącznik szybki
  • szybki nie trzyma – wyłącznik szybki odskakuje
  • szyszka – izolator sieciowy

Ś[edytuj]

  • śledzie – maszyniści z Gdynii (żartobliwie)
  • Świnia – elektryczna lokomotywa pasażerska EP08 w różowym malowaniu

T[edytuj]

  • t-lock – prędkościomierz lokomotywy
  • tachograf
  • tadeusz – wagon towarowy Tads
  • talbot - Węglarka samowyładowcza.
  • tamara – radziecka lokomotywa manewrowa serii TEM2
  • tandem – skład złożony z dwóch lokomotyw
  • tarcza – tarcza manewrowa
  • taśma – taśma z prędkościomierza
  • teigrek – parowóz serii Ty2 lub Ty42
  • tara – pociąg osobowy zdewastowany przez kibiców
  • tekatka - Parowóz tendrzak serii Tkt 3
  • telewizor – rodzaj zabudowy reflektorów w ET22
  • telok – prędkościomierz
  • tender – wagon do przewozu opału i wody, stosowany w parowozach
  • tendrzak – parowóz z wbudowanym tendrem
  • ternion – szafa do przechowywania wydrukowanych biletów kartonikowych
  • tłuczeń – kamienie, na którym położono tor kolejowy
  • tor niewłaściwy – lewy tor (używany tylko w wyjątkowych sytuacjach)
  • towar – pociąg towarowy
  • truman - Parowóz serii Ty 246
  • trumna – lokomotywa SM31
  • trup – skasowany wagon/rodzaj transportu uszkodzonej jednostki/lokomotywy w trakcji ukrotnionej
  • tunelka
  • turlacz
  • tyfus
  • tyku-tyku – elektryczny zespół trakcyjny serii EN57 ze starą sprężarką.

U[edytuj]

  • ukaz
  • ukres – punkt w postaci biało-czerwonego słupka za którym postój pociągu uniemożliwi przestawienie zwrotnicy
  • uporek reg. śl.Kozioł oporowy (zakończenie toru)
  • uszatkaParowóz serii Ol 49

W[edytuj]

  • waga
  • wajcha – zwrotnica (ręczna)
  • wajchowy – zwrotniczy
  • walentyna – Lokomotywa Manewrowa z serii SM48/Tem2
  • walić w gary
  • węglarz – pociąg towarowy składający się z ładownych węglarek
  • węglówkalinia kolejowa nr 131
  • wiadra – reflektory lokomotywy
  • wiatrak – wentylator
  • wibrator – lokomotywa SM42
  • wybuch
  • wychlap – rodzaj nierówności w torze spowodowany wychlapaniem się podtorza
  • wyczaić
  • wyluzować – zwolnić hamulce
  • wyrzucić się

Z[edytuj]

  • zakopianka
  • zbiorowy
  • zbijać czuwak – wyłączać urządzenia kontolujące czujność maszynisty, czynność wykonywana co około dwie minuty
  • zdawczy
  • zegar – prędkościomierz
  • zegary – przyrządy pomiarowe
  • Zemsta Ceaucescu – lokomotywa SP32
  • zwrotka – zwrotnica

Ż[edytuj]

  • żaba – izolator sekcyjny; wskaźnik We8 (nakaz jazdy bez pobierania prądu z sieci trakcyjnej)
  • żeberko – tor boczny do odstawiania pojazdów
  • żółtek – lokomotywa SP32 lub elektryczny zespół trakcyjny serii EN57
  • żuraw

Literatura[edytuj]