wziąć

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

wziąć (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[vʲʑɔ̇̃ɲʨ̑], AS[vʹźo̊̃ńć], zjawiska fonetyczne: zmięk.podw. art.nazal.asynch. ą  wymowa ?/i
znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) aspekt dokonany od brać
(1.2) skorzystać z czegoś
(1.3) zastosować, zażyć
(1.4) pot. odbyć stosunek seksualny

czasownik nieprzechodni

(2.1) pot. wskazuje na niespodziewaną czynność wyrażoną innym czasownikiem, często z dodatkowym znaczeniem nieprzejmowania się opinią innych osób
(2.2) pot. wzmacnia tryb rozkazujący

czasownik zwrotny wziąć się

(3.1) pot. zacząć coś robić
odmiana:
koniugacja Xc
przykłady:
(1.1) Weźmijcie Ducha Świętego! Którym odpuścicie grzechy, im odpuszczone, a którym zatrzymacie, im zatrzymane.[2]
(1.4) Weź mnie, weźszeptała urywanym głosembo się spalę na popiółDrapieżnymi chwytami zdarła z niego kołdrę i przywarła doń całym ciałem.[3]
(2.1) Ona jeszcze kiedy weźmie i dom podpali.[4]
(2.1) Wszyscy tak bardzo na niego liczyli, a on wziął, wyjechał do Ameryki.
(2.2) Weź, dziecko, i nie krzycz. Któż widział krzyczeć?[5]
(3.1) Bardzo powoli powracały mi siły, tak dopiero po dwóch tygodniach mogłem się wziąć do dalszego wyprzątania groty.[6]
składnia:
(2.1) wziąć (i) + inny czasownik w takiej samej formie gramatycznej
(2.2) weź (i) + inny czasownik w trybie rozkazującym
(3.1) wziąć się do + D.
kolokacje:
synonimy:
(1.1) zabrać, podjąć
(1.3) zażyć, zastosować
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. wziątka f, wzięcie n
związki frazeologiczne:
wziąć pod swoje skrzydławziąć na luzwziąć na swoje barkiwziąć w łebwziąć nogi za paswziąć się za łbywziąć kurs (na) • wziąć miaręwziąć na baranawziąć pod uwagęwziąć rozmachwziąć udziałwziąć w dzierżawęlepiej wziąć skarb w żonie niż za żonę
etymologia:
pol. wz- + jąć, od prasł. *vъzęti[7]
uwagi:
tłumaczenia:
(1.1) dla języków nierozróżniających aspektów zobacz listę tłumaczeń w haśle: brać
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło wziąć w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. Ewangelia wg Świętego Jana, rozdział 20, werset 22 (Biblia Tysiąclecia).
  3. Tadeusz Dołęga-Mostowicz: Prokurator Alicja Horn, rozdział 11.
  4. Maria Dąbrowska: Noce i dnie.
  5. Stefan Żeromski: Dzieje grzechu, tom II, rozdział XIX.
  6. Daniel Defoe: Przypadki Robinsona Cruzoe, rozdział XX.
  7. Dlaczego poprawną formą jest właśnie wziąć? w: Poradnia językowa UŚ.