wziąć

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

wziąć (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[vʲʑɔ̇̃ɲʨ̑], AS[vʹźo̊̃ńć], zjawiska fonetyczne: zmięk.podw. art.nazal.asynch. ą  wymowa ?/i
znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) aspekt dokonany od brać
(1.2) skorzystać z czegoś
(1.3) zastosować, zażyć
(1.4) pot. odbyć stosunek seksualny

czasownik nieprzechodni

(2.1) pot. wskazuje na niespodziewaną czynność wyrażoną innym czasownikiem, często z dodatkowym znaczeniem nieprzejmowania się opinią innych osób
(2.2) pot. wzmacnia tryb rozkazujący

czasownik zwrotny wziąć się

(3.1) pot. zacząć coś robić
odmiana:
koniugacja Xc
przykłady:
(1.4) Weź mnie, weźszeptała urywanym głosembo się spalę na popiółDrapieżnymi chwytami zdarła z niego kołdrę i przywarła doń całym ciałem.[1]
(2.1) Ona jeszcze kiedy weźmie i dom podpali.[2]
(2.1) Wszyscy tak bardzo na niego liczyli, a on wziął, wyjechał do Ameryki.
(2.2) Weź, dziecko, i nie krzycz. Któż widział krzyczeć?[3]
(3.1) Bardzo powoli powracały mi siły, tak dopiero po dwóch tygodniach mogłem się wziąć do dalszego wyprzątania groty.[4]
składnia:
(2.1) wziąć (i) + inny czasownik w takiej samej formie gramatycznej
(2.2) weź (i) + inny czasownik w trybie rozkazującym
(3.1) wziąć się do + D.
kolokacje:
synonimy:
(1.1) zabrać, podjąć
(1.3) zażyć, zastosować
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. wziątka f, wzięcie n
związki frazeologiczne:
wziąć pod swoje skrzydławziąć na luzwziąć na swoje barkiwziąć w łebwziąć nogi za paswziąć się za łbywziąć kurs (na) • wziąć miaręwziąć na baranawziąć pod uwagęwziąć rozmachwziąć udziałwziąć w dzierżawę
etymologia:
pol. wz- + jąć
uwagi:
tłumaczenia:
(1.1) dla języków nierozróżniających aspektów zobacz listę tłumaczeń w haśle: brać
źródła:
  1. Tadeusz Dołęga-Mostowicz: Prokurator Alicja Horn, rozdział 11.
  2. Maria Dąbrowska: Noce i dnie.
  3. Stefan Żeromski: Dzieje grzechu, tom II, rozdział XIX.
  4. Daniel Defoe: Przypadki Robinsona Cruzoe, rozdział XX.