walać

walać (język polski)

wymowa:

wa•lać

^ⓘ

znaczenia:

czasownik przechodni niedokonany (dk. uwalać)

(1.1) pot. czynić coś brudnym, plamić, zanieczyszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) formować coś poprzez taczanie, kulanie lub wałkowanie

(2.2) daw. w śmiech z kogoś walać: wyśmiewać się, drwić, szydzić

czasownik zwrotny niedokonany walać się (dk. uwalać się)

(3.1) brudzić samego siebie lub swoje ubranie

(3.2) stawać się brudnym, ulegać zabrudzeniu (np. o ubraniu leżącym na ziemi)

czasownik zwrotny niedokonany walać się (dk. brak)

(4.1) o przedmiotach: znajdować się w nieładzie, być rozrzuconym, leżeć nie na swoim miejscu; poniewierać się

(4.2) o ludziach i zwierzętach: tarzać się po ziemi, taczać się (często w kontekście upodlenia lub walki)

odmiana:

(1.1, 2.1-2) koniugacja I

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1. os.	2. os.	3. os.	1. os.	2. os.	3. os.
bezokolicznik		walać
czas teraźniejszy		walam	walasz	wala	walamy	walacie	walają
czas przeszły	m	walałem	walałeś	walał	walaliśmy	walaliście	walali
	ż	walałam	walałaś	walała	walałyśmy	walałyście	walały
	n	walałom	walałoś	walało
tryb rozkazujący		niech walam	walaj	niech wala	walajmy	walajcie	niech walają
pozostałe formy czas przyszły m będę walał, będę walać będziesz walał, będziesz walać będzie walał, będzie walać będziemy walali, będziemy walać będziecie walali, będziecie walać będą walali, będą walać ż będę walała, będę walać będziesz walała, będziesz walać będzie walała, będzie walać będziemy walały, będziemy walać będziecie walały, będziecie walać będą walały, będą walać n będę walało, będę walać będziesz walało, będziesz walać będzie walało, będzie walać czas zaprzeszły m walałem był walałeś był walał był walaliśmy byli walaliście byli walali byli ż walałam była walałaś była walała była walałyśmy były walałyście były walały były n walałom było walałoś było walało było forma bezosobowa czasu przeszłego walano tryb przypuszczający m walałbym, byłbym walał walałbyś, byłbyś walał walałby, byłby walał walalibyśmy, bylibyśmy walali walalibyście, bylibyście walali walaliby, byliby walali ż walałabym, byłabym walała walałabyś, byłabyś walała walałaby, byłaby walała walałybyśmy, byłybyśmy walały walałybyście, byłybyście walały walałyby, byłyby walały n walałobym, byłobym walało walałobyś, byłobyś walało walałoby, byłoby walało imiesłów przymiotnikowy czynny m walający, niewalający ż walająca, niewalająca walające, niewalające n walające, niewalające imiesłów przymiotnikowy bierny m walany, niewalany walani, niewalani ż walana, niewalana walane, niewalane n walane, niewalane imiesłów przysłówkowy współczesny walając, nie walając rzeczownik odczasownikowy walanie, niewalanie

(3.1-2, 4.1-2) koniugacja I

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1. os.	2. os.	3. os.	1. os.	2. os.	3. os.
bezokolicznik		walać się
czas teraźniejszy		walam się	walasz się	wala się	walamy się	walacie się	walają się
czas przeszły	m	walałem się	walałeś się	walał się	walaliśmy się	walaliście się	walali się
	ż	walałam się	walałaś się	walała się	walałyśmy się	walałyście się	walały się
	n	walałom się	walałoś się	walało się
tryb rozkazujący		niech się walam	walaj się	niech się wala	walajmy się	walajcie się	niech się walają
pozostałe formy czas przyszły m będę się walał, będę się walać będziesz się walał, będziesz się walać będzie się walał, będzie się walać będziemy się walali, będziemy się walać będziecie się walali, będziecie się walać będą się walali, będą się walać ż będę się walała, będę się walać będziesz się walała, będziesz się walać będzie się walała, będzie się walać będziemy się walały, będziemy się walać będziecie się walały, będziecie się walać będą się walały, będą się walać n będę się walało, będę się walać będziesz się walało, będziesz się walać będzie się walało, będzie się walać czas zaprzeszły m walałem się był walałeś się był walał się był walaliśmy się byli walaliście się byli walali się byli ż walałam się była walałaś się była walała się była walałyśmy się były walałyście się były walały się były n walałom się było walałoś się było walało się było forma bezosobowa czasu przeszłego walano się tryb przypuszczający m walałbym się, byłbym się walał walałbyś się, byłbyś się walał walałby się, byłby się walał walalibyśmy się, bylibyśmy się walali walalibyście się, bylibyście się walali walaliby się, byliby się walali ż walałabym się, byłabym się walała walałabyś się, byłabyś się walała walałaby się, byłaby się walała walałybyśmy się, byłybyśmy się walały walałybyście się, byłybyście się walały walałyby się, byłyby się walały n walałobym się, byłobym się walało walałobyś się, byłobyś się walało walałoby się, byłoby się walało imiesłów przymiotnikowy czynny m walający się, niewalający się ż walająca się, niewalająca się walające się, niewalające się n walające się, niewalające się imiesłów przymiotnikowy bierny m walany, niewalany walani, niewalani ż walana, niewalana walane, niewalane n walane, niewalane imiesłów przysłówkowy współczesny walając się, nie walając się rzeczownik odczasownikowy walanie się, niewalanie się

przykłady:

(1.1) Adama polubił za to, że [...] książek nie niszczył, nie walał.

(2.1) Koryto piekarskie służy do mieszania ciasta rękoma, [...] a tafla na korycie do walania chleba na niej, szlifowania bułek, plecenia strucli itp.

(3.1) W mieszkaniu zastajesz stosy gruzów, wapna, walasz się w farbach olejnych [...].

(4.1) W pokoju panował nieład; części ubrania walały się po meblach.

(4.2) Dwudziestu trzech na ziemi wala się zabitych…

składnia:

kolokacje:

(1.1) walać ręce / ubranie / stół • walać błotem / farbą / kredą / atramentem

(2.1) walać ciasto / chleb

(4.1) śmieci / papiery / książki / ubrania się walają • walać się po podłodze / po pokoju / po ziemi • walać się pod nogami

synonimy:

(1.1) brudzić, plamić, zanieczyszczać; pot. babrać, paprać, smolić, tytłać, świnić

(2.1) kulać, taczać, wałkować

(2.2) wyśmiewać się, drwić, szydzić

(3.1) brudzić się, plamić się; pot. babrać się, paprać się, tytłać się, świnić się

(4.1) poniewierać się, leżeć

(4.2) tarzać się, taczać się

antonimy:

(1.1) czyścić, myć, prać

(3.1) czyścić się, myć się

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

czas. uwalać dk., uwalić dk., powalać dk., zawalać dk., wywalać ndk., wywalić dk., zwalać ndk., zwalić dk.

rzecz. walanie n, wał mrz, wałek mrz

związki frazeologiczne:

walać się kupami

etymologia:

prasł. *vaľati → przewracać, obalać, toczyć

uwagi:

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) dirty; (4.1) knock around

źródła: