sarmatyzm

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

sarmatyzm (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[sarˈmatɨsm̥], AS[sarmatysm̦], zjawiska fonetyczne: wygł.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. barokowa formacja kulturowa dominująca w I Rzeczypospolitej od końca XVI w. do drugiej połowy XVIII w., cechująca się tradycjonalizmem, religijnością i poglądem o szczególnym miejscu Polski w Europie i jej doskonałości; zob. też sarmatyzm w Wikipedii
odmiana:
(1.1)
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. Sarmata m, Sarmatka ż, sarmata m, sarmatka ż, sarmackość ż
przym. sarmacki
przysł. sarmacko
związki frazeologiczne:
etymologia:
(1.1) Sarmatyzm opierał się na micie, jakoby szlachta polska miała pochodzić od Sarmatów – starożytnego ludu zamieszkującego początkowo między Dolną Wołgą a Donem. Po Sarmatach szlachta miała odziedziczyć umiłowanie wolności, gościnność, dobroduszność, męstwo oraz odwagę.
Słowo sarmatyzm zostało po raz pierwszy użyte w czasopiśmie Monitor w 1765 roku i służyło do określenia awanturnictwa i zaściankowości szlachty, która była gotowa odciąć się od reszty społeczeństwa, by chronić swoje przywileje i wolności[2].
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 Należy do grupy rzeczowników, w których końcówkę zapisywaną w Ms. i W. lp jako „-zmie” wymawia się alternatywnie jako „-zmie” albo „-źmie”.
  2. Encyklopedia szkolna WSiP Historia, pod. red. Andrzej Friszke, Eugeniusz Cezary Król, s. 822-823, Warszawa, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne S.A., 2004, ISBN 83-02-09233-9.