przespać

przespać (język polski)

wymowa:

IPA: [ˈpʃɛspat͡ɕ], AS: [pšespać], zjawiska fonetyczne: utr. dźw. ^ⓘ

znaczenia:

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesypiać)

(1.1) spać przez pewien czas

(1.2) śpiąc, przeoczyć

(1.3) śpiąc, przetrwać trudne chwile

(1.4) przen. nie wykorzystać szansy

czasownik zwrotny dokonany przespać się

(2.1) spędzić krótki czas na spaniu

(2.2) eufem. odbyć stosunek płciowy z kimś

(2.3) przen. w zwrocie przespać się z czymś: zastanowić się nad czymś

odmiana:

(1.1-4)

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1. os.	2. os.	3. os.	1. os.	2. os.	3. os.
bezokolicznik		przespać
czas przyszły prosty		prześpię	prześpisz	prześpi	prześpimy	prześpicie	prześpią
czas przeszły	m	przespałem	przespałeś	przespał	przespaliśmy	przespaliście	przespali
	ż	przespałam	przespałaś	przespała	przespałyśmy	przespałyście	przespały
	n	przespałom	przespałoś	przespało
tryb rozkazujący		niech prześpię	prześpij	niech prześpi	prześpijmy	prześpijcie	niech prześpią
pozostałe formy czas zaprzeszły m przespałem był przespałeś był przespał był przespaliśmy byli przespaliście byli przespali byli ż przespałam była przespałaś była przespała była przespałyśmy były przespałyście były przespały były n przespałom było przespałoś było przespało było forma bezosobowa czasu przeszłego przespano tryb przypuszczający m przespałbym, byłbym przespał przespałbyś, byłbyś przespał przespałby, byłby przespał przespalibyśmy, bylibyśmy przespali przespalibyście, bylibyście przespali przespaliby, byliby przespali ż przespałabym, byłabym przespała przespałabyś, byłabyś przespała przespałaby, byłaby przespała przespałybyśmy, byłybyśmy przespały przespałybyście, byłybyście przespały przespałyby, byłyby przespały n przespałobym, byłobym przespało przespałobyś, byłobyś przespało przespałoby, byłoby przespało imiesłów przymiotnikowy przeszły m przespany, nieprzespany przespani, nieprzespani ż przespana, nieprzespana przespane, nieprzespane n przespane, nieprzespane imiesłów przysłówkowy uprzedni przespawszy rzeczownik odczasownikowy przespanie, nieprzespanie

przykłady:

(1.1) Tak więc noc w Asuanie przespałem pod najprawdziwszą moskitierą.

(2.1) Muszę się trochę przespać i dojść do siebie.

(2.2) […] facet umierał ze strachu, że po ślubie nie będzie już mógł przespać się z żadną inną kobietą.

składnia:

(2.2) (nie) przespać się z + N.

kolokacje:

(1.1) przespać godzinę / kilka godzin / ranek / cały dzień / całą noc • nie przespać nocy • przespać spokojnie

(1.2) przespać pobudkę / przystanek / stację / śniadanie

(1.3) przespać ból głowy / chorobę / smutek / zmartwienie

(1.4) przespać okazję / sprawę / szansę / właściwy moment

(2.1) przespać się na ławce / na kanapie / na materacu / na podłodze / na sianie; na dworcu • przespać się po obiedzie / po pracy / po południu • przespać się pod kocem; pod drzewem • przespać się przed podróżą • przespać się u kolegi / u znajomych • przespać się w fotelu / w śpiworze; w hotelu / w pociągu / w samochodzie / w schronisku / w stodole; w dzień • przespać się krótko / trochę / godzinę / kilka godzin • iść się przespać

(2.2) przespać się z dziewczyną / z kolegą / z szefem / z żoną

(2.3) przespać się z decyzją / z problemem / ze sprawą / z tematem

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

przym. śpiący

rzecz. śpiący mos, przespanie n

czas. zaspać

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

tłumaczenia:

• duński: (1.1) sove igennem; (1.2) sove over sig
• esperanto: (1.1) tradormi; (1.2) preterdormi; (1.3) tradormi; (1.4) fordormi, preterdormi
• niemiecki: (1.1) durchschlafen; (1.2) verpassen, verschlafen; (1.3) verschlafen; (1.4) verpassen
• słowacki: (2.2) vyspať sa
• ukraiński: (1.1) проспа́ти; (1.2) проспа́ти; (1.4) проспа́ти

źródła: