niedźwiedź

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: Niedźwiedź

niedźwiedź (język polski)[edytuj]

niedźwiedź (1.1)
niedźwiedzie (1.1)
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑], ASėʒ́vʹi ̯ėć], zjawiska fonetyczne: zmięk.wygł.podw. art.i → j 
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych[1]; zob. też niedźwiedziowate w Wikipedii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przen. żart. lub złośliwie o człowieku niezgrabnym, niezdarnym, nieumiejącym się poruszać lub zachować[2]
(2.2) ekon. środ. inwestor giełdowy grający na spadki kursów akcji lub innych aktywów
odmiana:
(1.1)
(2.1-2)
przykłady:
(1.1) Niedźwiedź zaryczał i uderzył turystę łapą.
składnia:
kolokacje:
(1.1) niedźwiedź amerykański / andyjski / błękitny / brunatny / czarny / himalajski / grizzly / jaskiniowy / malajski / polarny / panda
synonimy:
(1.1) zdrobn. niedźwiadek, miś
(2.1) niezgrabiasz, niezdara, słoń
antonimy:
(2.2) byk
hiperonimy:
(1.1) ssak
hiponimy:
(1.1) grizli, baribal, panda wielka, wargacz
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. niedźwiedziątko n, niedźwiednik m, Niedźwiednik m, Niedźwiedź m, niedźwiedziówka f, Niedźwiedziówka f, niedźwiedziowate nm.-os., niedźwiednictwo n
forma żeńska niedźwiedzica f
zdrobn. niedźwiadek m
zgrub. niedźwiedzisko n
przym. niedźwiedzi, niedźwiedziowaty, niedźwiedniczy
przysł. niedźwiedziowato
związki frazeologiczne:
dzielić skórę na niedźwiedziuniedźwiedzia przysługaposłać na białe niedźwiedzie
etymologia:
(1.1) st.pol. miedźwiedźzjadacz miodu[3], od prasł. *medvědь < prasł. *medu̥ědь < prasł. *meduědь będącego złożeniem *medu, czyli dopełniacza od prasł. prasł. *medъmiód oraz rzeczownika odczasownikowego prasł. *ěstijeść[4], czyli „miodojad”
uwagi:
zob. też niedźwiedź w Wikipedii
(1.1) sformułowania „niedźwiedź koala” i „niedźwiedź panda” (panda mała) są biologicznie niepoprawne – oba gatunki nie są spokrewnione z niedźwiedziami, a ich potoczna nazwa nawiązuje tylko do wyglądu
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Ssaki
tłumaczenia:
źródła:
  1. zob. też Ursidae w katalogu gatunków
  2. hasło niedźwiedź w: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3. hasło miód w: Krystyna Długosz-Kurczabowa, Słownik etymologiczny języka polskiego, s. 355, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, ISBN 978-83-01-14361-9.
  4. Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, s. 360, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2006, ISBN 83-08-03648-1.