Przejdź do zawartości

mieć pietra

Brak wersji przejrzanej
Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
wymowa:
znaczenia:

fraza czasownikowa nieprzechodnia niedokonana

(1.1) pot. odczuwać strach wobec kogoś lub czegoś; bać się, czuć lęk[1][2][3]
odmiana:
(1.1) zob. mieć; „pietra” nieodm.
przykłady:
(1.1) Miałem pietra jak diablimówił Romuś i trudno mu było nie wierzyć. – Choć było chłodno, czułem, jak pot ścieka mi po plecach[4].
(1.1) Przez parę dni mieliśmy pietra, czy przypadkiem nie zmieni zdania i nie powiadomi o tym gestapo[5].
składnia:
kolokacje:
(1.1) mieć lekkiego, niezłego, ogromnego, porządnego, strasznego pietra
synonimy:
(1.1) bać się, niepokoić się, obawiać się, odczuwać strach, być przerażonym, czuć lęk; książk. lękać się, trwożyć się; pot. pietrać się, mieć cykora, mieć duszę na ramieniu, cykać się, mieć boja, mieć cykorię, strachać się
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
Wyrażenie jest biblizmem[6][7]. Odwołuje się do postaci św. Piotra Apostoła, który w kluczowym momencie (podczas przesłuchań Jezusa przez Sanhedryn) trzykrotnie zaparł się Chrystusa ze strachu[6][7]. Postać Piotra w tym kontekście stała się archetypem zachowania asekuranckiego i tchórzliwego. Samo słowo Pieter to gwarowa forma imienia Piotr[8][9]. Nastąpiła apelatywizacja (przejście nazwy własnej w pospolitą), w wyniku której pieter (archaizm) zaczął oznaczać strach[8].
uwagi:
zobacz też: Indeks:Polski - Związki frazeologiczne
tłumaczenia:
źródła:
  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „mieć pietra” w: Dobry słownik, red. Łukasz Szałkiewicz, Artur Czesak, Sebastian Żurowski.
  2. Słownik współczesnego języka polskiego, red. Bogusław Dunaj, Wydawnictwo Wilga, Warszawa 1996, ISBN 8371560680.
  3. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „ktoś ma stracha” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
  4. Marek Kochan, Ballada o dobrym dresiarzu, 2005, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
  5. Tadeusz Kwiatkowski, Panopticum, 1995, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
  6. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać „Nazwy ptaków we frazeologii i inne studia z frazeologii i paremiologii polskiej”, Jerzy Treder, Gdańsk 2005 : [recenzja] w: Marek Cybulski, Acta Cassubiana, t. 7, 2005, s. 299–302.
  7. 1 2 Szczepko: mieć pietra, spietrać się (pl). W: Forum POLSZCZYZNA [on-line]. 2006-10-29.
  8. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Obecność dawnej leksyki w polskiej frazeologii w: Agnieszka Piela, Rozprawy Komisji Językowej ŁTN, t. 58, 2012, ISSN 0076-0390, s. 247–260.
  9. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „pieter” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.