gryfon
gryfon (język polski)
[edytuj]
- wymowa:
- ⓘ
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy
- (1.1) mit. baśniowe, hybrydyczne stworzenie, łączące w sobie lwi tułów z orlimi skrzydłami, głową oraz przednimi łapami; zob. też gryf w Wikipedii
- (1.2) szt. architektoniczny, rzeźbiarski lub heraldyczny detal dekoracyjny przedstawiający postać gryfona (1.1)
- (1.3) kynol. pies myśliwski z grupy wyżłów, charakteryzujący się twardą, szorstką sierścią oraz obfitym owłosieniem pyska, tworzącym wyraziste brwi i brodę; także nazwa rasy tych psów; zob. też gryfon w Wikipedii
- odmiana:
- (1)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik gryfon gryfony dopełniacz gryfona gryfonów celownik gryfonowi gryfonom biernik gryfona gryfony narzędnik gryfonem gryfonami miejscownik gryfonie gryfonach wołacz gryfonie gryfony
- przykłady:
- (1.1) Współcześnie zadziwiającą wydaje się możliwość przedstawiania Chrystusa w postaci monstrum, a mianowicie jako jednorożca rzucającego się w łono Dziewicy-Matki lub też gryfona uosabiającego jego podwójną naturę (złoty orzeł symbolizował boski pierwiastek, a lew — ludzki)[1].
- (1.1) Witajcie piękne panie, rozważne gryfony!
Gryfony? — Gryfy! — Człeku w nazwach pomylony
— przekręcasz je — to mierzi![2] - (1.2) Na stopniach u wnijścia dwa ogromne gryfony stoją, jak dawniej stawiono lwy dzikie, straszne[3].
- (1.2) Maszkarony i gryfony zdobiły narożniki i wysmukłe filary[4].
- (1.3) Przez uchylone drzwi wsunął się do biblioteki wielki gryfon, niemiecki wyżeł, i ułożył się w nogach pana domu[5].
- (1.3) Gryfon jest żywego temperamentu, ma dobry wiatr, jest inteligentny i łatwo daje się ułożyć. Bardzo chętnie pracuje na wodzie i na błotach[6].
- (1.3) Ma w domu 20 psów. Na trufle chodzi najczęściej z wyżłem, gryfonem bądź labradorem[7].
- składnia:
- antonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- franc. griffon[8][9][10] < łac. gryphus[11][12] < gr. gryps[potrzebna transkrypcja na starogrecki][11][12][13] < gr. grypós[potrzebna transkrypcja na starogrecki] → gatunek sępa[12]; zakrzywiony, o haczykowatym nosie[10][13]
- uwagi:
- tłumaczenia:
- (1.1) zobacz listę tłumaczeń w haśle: gryf
- źródła:
- ↑ Anna Matuchniak-Krasuska, Publiczność wobec metafory plastycznej : o recepcji groteski Jerzego Dudy – Gracza, 1999, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
- ↑
Część II. Klasyczna noc sabatowa w: Johann Wolfgang von Goethe, Faust, tłum. Emil Zegadłowicz, Franciszek Foltin, Wadowice 1926. - ↑ Józef Ignacy Kraszewski, Kartki z podróży 1858–1864 roku, t. II, Józef Unger, Warszawa 1874, s. 188.
- ↑ Hasło „Gryfon” w: Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. I: A-G, Warszawa 1900–1927.
- ↑ Mieczysław Jałowiecki, Na skraju imperium, 2000, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
- ↑ Stanisław Godlewski, Vademecum myśliwego, 1955, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
- ↑ Alicja Dąbrowska, POLOWANIE NA TRUFLE, „Gazeta Wyborcza”, 1995-02-22, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
- ↑ Hasło „gryfon” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ Encyklopedia powszechna: encyklopedyczny słownik języka polskiego od a do z, uniwersalna encyklopedia od A do Z, red. nacz. Tomasz Michałowski, Maria Danuta Krajewska, Marek Gumkowski, Larousse Polska, Wrocław 2006, ISBN 83-89771-51-9.
- 1 2 Władysław Kopaliński, Podręczny słownik wyrazów obcych, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 1999, ISBN 83-87893-78-1.
- 1 2 Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1988, ISBN 83-06-00861-8.
- 1 2 3 Lidia Wiśniakowska, Słownik wyrazów obcych PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, ISBN 83-01-14197-2.
- 1 2 Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Wiedza Powszechna, Warszawa 1988, ISBN 83-214-0570-3.
