brona

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: bróna

brona (język polski)[edytuj]

rolnicy przy bronach (1.1)
brona (1.2)
wymowa:
IPA[ˈbrɔ̃na], AS[brõna], zjawiska fonetyczne: nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie[1][2][3][4]; zob. też brona (rolnictwo) w Wikipedii
(1.2) hist. archit. żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych[1][2][3]; zob. też brona (budownictwo) w Wikipedii
(1.3) st.pol. brama
odmiana:
(1.1-2)
przykłady:
(1.1) Podniosły się żelazne brony we wrotach, opadł most zwodzony i garść zakonników stanowiąca załogę, wystąpiła na spotkanie[5].
(1.2) Był w szopie, gdzie z Wężem opatrywał pług, sochę i brony, motyki a inne proste ówczesne gospodarskie narzędzia[6]
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
(1.1) czas. bronować, pobronować
związki frazeologiczne:
etymologia:
(1.1) od prasł. *borna → brona (1.1), a to od praindoeur. *bhornā[7]
(1.1) por. bułg. брана, chorw. brana, czes. brány, dłuż. brona, głuż. bróna, mac. брана, serb. brana, słc. brány, słń. brana i st.rus. борона (od tego białor. барана, ros. борона oraz ukr. борона)
(1.1) od wspomnianego prasłowa pochodzi też zapożyczone gr. βάρνα
(1.2-3) od prasł. *bornaobrona, ochrona, osłona, potem również również przedmiot broniący, powstrzymujący, szczególnie brama, przegroda tama; to od czasownika prasł. *broniti[8]
(1.2-3) por. bułg. брана, chorw. brana, czes. brána (od tego pol. brama), kasz. brona, mac. брана, serb. брана, słc. brána, słń. brana oraz st.rus. борона (od tego gw. ros. боронка i ukr. борона)
w języku prasłowiańskim istniało też oddzielne etymologicznie słowo *borna, niemające kontynuanta w języku polskimbłona okrywająca, membrana; od niego pochodzą czes. bránice (od tego słc. branica) i słń. brana; jego dalsza etymologia jest niepewna; miało ono również oboczną formę *br̥na, od której pochodzi tylko st.czes. brnka[9]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło brona w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. 2,0 2,1 zob. też brona w Encyklopedii staropolskiej
  3. 3,0 3,1 J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Słownik języka polskiego, Warszawa 1900, tom 1, s. 208.
  4. Hasło brona w: Słownik języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku, Instytut Języka Polskiego PAN.
  5. Józef Ignacy Kraszewski, Krzyżacy 1410, tom I, Warszawa 1882.
  6. Józef Ignacy Kraszewski, Król chłopów, księga druga, Warszawa 1881.
  7. Hasło borna 1. w: Słownik prasłowiański, red. Franciszek Sławski, t. I, s. 324, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974-2001, ISBN 83-04-00464-X.
  8. Hasło borna 2. w: Słownik prasłowiański, red. Franciszek Sławski, t. I, s. 324 i 325, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974-2001, ISBN 83-04-00464-X.
  9. Hasło borna 3. w: Słownik prasłowiański, red. Franciszek Sławski, t. I, s. 325, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974-2001, ISBN 83-04-00464-X.

brona (język dolnołużycki)[edytuj]

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. brona
odmiana:
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w papierowych słownikach. Jeśli znasz dolnołużycki, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.