Jerzy

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jerzy (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[ˈjɛʒɨ], AS[i ̯ežy] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię męskie; zob. też Jerzy w Wikipedii
(1.2) nazwisko męskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) nazwisko żeńskie
odmiana:
(1.1)
(1.2)
(2.1) nieodm.,
przykłady:
(1.1) Mam na imię Jerzy i jestem matematykiem z Poznania.
(1.1) Jerzy Popiełuszko, błogosławiony, ksiądz i duszpasterz ludzi pracy (…), bronił prawa do życia w wolności i sprawiedliwości oraz protestował przeciw aktom bezprawia i przemocy[3].
(1.1) W polskim Kościele katolickim na 24 kwietnia przypada wspomnienie św. Jerzego, patrona żołnierzy, harcerzy, skautów, rycerzy i rolników oraz chroniącego od chorób skóry.
(1.1) Jerzowie dzień swego patrona, czyli imieniny, obchodzą 23 kwietnia.
(1.2) Na drzwiach u państwa Jerzych pojawił się wieniec bożonarodzeniowy.
(2.1) Pani Augustyna Jerzy zajęła drugie miejsce.
składnia:
kolokacje:
(1.1) krzyż świętego Jerzego • pan Jerzy • brat / kuzyn / wujek / dziadek Jerzy • mężczyzna imieniem (o imieniu) Jerzy • święty / błogosławiony Jerzy • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Jerzy • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Jerzy • otrzymać / dostać / przybrać imię Jerzy • dzień imienin / imieniny Jerzego • na Jerzego (o dniu)
(1.2) (2.1) nazywać się Jerzy • nosić nazwisko Jerzy • mieć na nazwisko Jerzy • zmieniać / zmienić nazwisko na Jerzy • przybrać nazwisko Jerzy
synonimy:
(1.1) rzad. war. Jur[4]; zdrobn. Jerzyk, Jurek[4][5], Jureczek, Juruś, Jurcyś, Orcio[6]; st.pol. Jurzy[5], Jirzy[5]; zdrobn. st.pol. Jurzyk[5], Jurk[5], Jurko[5], Jura[5], Irzyk[5], Hirzyk[5]; gw. (Górny Śląsk) Jorg, Jorguś, Jerzik
antonimy:
hiperonimy:
(1.1) imię
(1.2) nazwisko
(2.1) nazwisko
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. Jerzowa ż, Jerzówna ż, Jerzostwo lm mos, Jurkowa ż, Jurkówna ż, Jureczkowa ż, Jureczkówna ż, Jurecki mos, Jurecka ż, Jurki nmos, Jurów mrz, Jurowce nmos, jerzyk mzw
zdrobn. Jerzyk mos, Jurek mos, Jureczek mos, Juruś mos, Jurcyś mos
st.pol. Jurzyk mos, Jurk mos, Jurko mos, Jura mos, Irzyk mos, Hirzyk mos
st.pol. Jurzy mos, Jirzy mos
forma żeńska Georgina ż
przym. Jerzowy, Jurowy, Jurkowy, Jureczkowy, Jurusiowy, jerzykowy, jerski, jerzski
zob. Jur
związki frazeologiczne:
przysłowia: gdy na święty Jerzy jeszcze nie rozkwita, niech się cieszy stary, młody, chłop i kobietagdy święty Jerzy na białym koniu bieży, piękną wiosnę zapowiadaJerzego idź siać w niegokiedy Jerzy pogodą częstuje, wnet się pogoda zepsujekiedy Jerzy skryje wronę w życie, będzie zboża obficiena święty Jerzy nie trzeba koniom owsana święty Jerzy każdy chłop się jeżyna święty Jerzy rosa, nie trzeba koniom owsana święty Jerzy trawa się pierzysprawiedliwy jak świętego Jerzego końświęty Jerzy trawom burzy
etymologia:
(1.1) łac. Georgius < gr. Γεώργιος (Georgios)[5][7] < gr. γεωργός (georgos) → rolnik
(1.2) od (1.1)
(2.1) od (1.2)
uwagi:
zob. też Jerzy w Wikicytatach
(1.1) por. Jur; zobacz też: Indeks:Polski - Imiona
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło Jerzy w: Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Danuta Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego — wersja online.
  2. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „imiona w liczbie mnogiej” w: Poradnia językowa PWN.
  3. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło Popiełuszko Jerzy w: Encyklopedia PWN Online, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  4. 4,0 4,1 Jur w: Rada Języka Polskiego.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „Jurek i Jerzy” w: Poradnia językowa PWN.
  6. Księga imion, Książka i Wiedza, 1975.
  7. Jan Miodek, Słownik ojczyzny polszczyzny, oprac. Monika Zaśko-Zielińska, Tomasz Piekot, wydawnictwo Europa, Wrocław 2002, s. 277.