Indeks:Polski - Gwara sądecka

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Słownictwo nie jest jednolite. Niniejszy słowniczek jest zbiorem słówek, używanych w rejonie Nowego Sącza, Limanowej, Gorlic, Łącka, Krynicy, Krakowa, Jaślisk, Bukowska, Krosna, Jasła oraz Sanoka.

Charakterystyczne zwroty

A[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

B[edytuj]

  • babka – małe, kwadratowe kowadło
  • baciarka – randka
  • baciarzyć – iść na zabawę, imprezę
  • badziewie – dziadostwo
  • bajzel – nieporządek, rozgardiasz
  • bambuch – brzuch, zwłaszcza duży
  • balia – miednica
  • bania – głębia rzeczna, także balia, wanna
  • bardzi – bardziej
  • basz – bardzo
  • bazarowy – tandetny, kiepskiej jakości
  • bazia – stonoga pospolita
  • bejdok – głupiec
  • bejcelos – arcygłupiec
  • bety – prześcieradła, pidżamy, ubrania
  • bez – przez
  • blacha – dawny piec z blaszaną płytą na górze; piec na blasze
  • blasok – sklep gospodarczy
  • bluj – grzyb trujący
  • borscyk – barszcz
  • bojcyć – mówić głupoty, plotkować
  • bojki – plotki, pomówienia
  • bojcor – plotkarz
  • bojcora – plotkara
  • borgować – kupować na kreskę
  • bradura - komora w piecu kaflowym do wyrastania chleba utrzymywania temperatury potraw
  • bratrura – elektryczny piekarnik, prodiż, pierwotnie komora w piecu kaflowym do wyrastania ciasta na chleb, na Kaszubach jest bratnik, (z niem. braten + Ruhre)
  • brusić – mleć w żarnach
  • Bryjów – Stary Sącz
  • buc – cham
  • buceć – płakać
  • bunior – głębia rzeczna
  • bydloncie – cielak
  • bzdura – kłamstwo, fałsz

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

C[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

D[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

E[edytuj]

  • e ta! – jak to
  • eno – ale dlaczego nie?

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

F[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

G[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

H[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

I[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

J[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

K[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

L[edytuj]

  • lace – biegnie, (gmina Bukowsko)
  • lebiodka – korba
  • legutko – lekko
  • letko – lekko (gmina Bukowsko)
  • lewus – krętacz, oszust
  • leźć – iść
  • lica – lejce (gmina Bukowsko)
  • lon, lonik – zawleczka
  • lura – słabo zaparzona kawa, herbata
  • luśnia – element wozu drabinniastego, podpórka drabiny przymocowana do kary lub kołowrotu
  • luwa – ulewa, gradobicie
  • lytra – element wozu drabinniastego, podpórka drabiny przymocowywana do osi koła

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ł[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

M[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

N[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

O[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

P[edytuj]

(zazwyczaj ogradza się pastwiska)

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

R[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

S[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ś[edytuj]

  • świynconka – wielkanocny żurek z kiełbasą, chrzanem i jajkiem na syrwotce
  • śwogier – szwagier

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

T[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

U[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

W[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Z[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Charakterystyczne zwroty[edytuj]

  • A mie zeli → Ale mnie suszy (chce mi się pić)
  • A sie zaniesło → Zbiera się na deszcz
  • Ale zacino → Ale ulewa
  • Ani nie godej! → Niemożliwe! Nawet mi nie mów!
  • Ani się zakabaciło, ślątwa idzie! → Zachmurzyło się, idzie deszcz.
  • Bedzie! → Może być. Wystarczy.
  • Chołpa spoć! → Do domu! Do spania!
  • Co to to to takie? → No i co to ma być?
  • Cosik sie mi zdo… → Wydaje mi się, że...
  • Dawać (puszczać) cynka → dawać sygnał na telefon komórkowy
  • Dzie bedzies sed (jechoł) jak leje? → Czemu tak wcześnie idziesz (jedziesz)?
  • E! Dzie ta! → Ależ skąd!
  • Eno! → Ale dlaczego?
  • galicyjskie dziecko – o brudnym, zaniedbanym dziecku
  • Idze idze → Daj spokój!
  • Jak cie prasno, to ino roz! → upomnienie, groźba, także Bo zobaczysz!
  • Jaka mara! → Ale głupio wyszło
  • jechać do Mjosta → jechać do Nowego Sącza
  • jechać na szlifa → jeździć samochodem, bez określonego celu
  • kijem wortos, kijaś wort → Zasługujesz na karę (w odniesieniu do dziecka)
  • Kiś ta pierun (dziod, dziadzi)! – przekleństwo wyrażające zdziwienie
  • kto inszy → ktoś inny
  • Który tam kolejorz? → Kto trzyma kieliszek z wódką? (Na Sądecczyźnie wódkę pije się z jednego kieliszka)
  • Łazić po chołpach na bojki → włóczyć się i plotkować
  • Łod kogoś ty jes → kto jest twoim ojcem, z jakiego domu pochodzisz
  • Mi sie widzi… → Uważam, że…
  • Mom smaki. → Mam ochotę się napić wódki
  • na pole → na dwór
  • No dyć ci mówię. → Przecież ci już powiedziałem.
  • Pieronem! → Szybko! Raz dwa!
  • Po kjego corta! – zwrot, w rodzaju po jaką cholerę itp.
  • Pódźno → Chodź tutaj
  • Pójde het! → Pójdę sobie.
  • Słuchej sie chodok → Coś jak "posłuchaj..." podczas udzielania rady lub objaśniania czegoś
  • Sypi śniegjom. → Ale śnieżyca
  • To jo jus leco. → To ja już jadę (idę)do domu
  • Tom (toś) pokozoł – zwrot, używany w sytuacjach, gdy nie odniesiono oczekiwanych skutków
  • w dyrdy… – w pośpiechu, od dyrdać – potrząsać częścią ciała
  • wjechoć w buroki – wypaść z drogi
  • W kuso? → Chcesz dostać?
  • wej że… – zwrot, rozpoczynający prośbę lub polecenie
  • wy – zwrot grzecznościowy do osób starszych, szanowanych, gości itp.
  • za wcasu – Za wcześnie, Za szybko itp.
  • zajechała kawalerka – określenie, odnoszące się do młodych chłopaków, odwiedzających dziewczyny
  • Żem sech chcioł! → Tak chciałem.
  • Po co tysto? → Po co, w jakim celu?

   Gtk-go-up.svg (do góry strony) zobacz też: Gwara sądecka w Wikipedii.