Indeks:Polski - Żargon wojskowy

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Żargon wojskowy (socjolekt żołnierski, socjolekt wojskowy) – język zawodowy żołnierzy, składający się głównie ze specyficznego słownictwa (niekiedy nawet sformalizowanego), stojący często w sprzeczności z zasadami poprawnej polszczyzny.

A[edytuj]

  • Abwera, abwera = Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
  • adidas – starszy kapral
  • ajdik – mina konstruowana przez talibów, nazwa funkcjonująca wśród żołnierzy służących w Iraku, Afganistanie (spolszczenie angielskiego skrótowca IED)
  • AMBA = Agencja Młodych Bandytów Amatorów – kradzież w wojsku („amba wcięła; amba to jest takie zwierzę – co zobaczy, to zabierze”)
  • ancel – areszt wojskowy
  • antki, kaczki, koty prezesa, zmartwychwstanie – żołnierze odbywający służbę w wojskach terytorialnych w czasie weekendu, nazywani tak przez żołnierzy zawodowych zazdrosnych o ich nowy sprzęt
  • aplikacyjnie – symulowane wykonanie czynności (stosowane w czasie ćwiczeń)
  • arab – żołnierz służby zasadniczej z wykształceniem podstawowym
  • arbuz – w PRL określenie żołnierza zawodowego (szczególnie oficera politycznego) – z wierzchu zielony, a w środku czerwony, por. trep
  • atramentyzob. BGS-y
  • AZA = Agencja Złodziei Amatorów – kradzież w wojsku
  • azbest – mundur polowy wz. 93

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

B[edytuj]

  • badacz pisma – osoba kontrolująca, najczęściej drobiazgowa i bez doświadczenia, która szuka najdrobniejszych i najbłahszych nieścisłości nierzutujących na prowadzone zajęcia
  • bambuła – działonowy operator BWP
  • baniak – młody kot na okręcie
  • baranek – żołnierz w hełmie uderzający głową w metalową szafkę
  • bażant – podchorąży SOR, SPR lub kierunku WOP w WSOWZmech
  • bechatka, bechatex – kurtka na zimę, kurtka polowa (panterka)
  • bee gees, bidżis – bigos
  • belasty – kapral
  • beton – 1) osobnik niezwykle nadmiernie stosujący się do regulaminów; 2) również kapral 3) szeroko rozumiane szablonowe, konserwatywne i ortodoksyjne podejście do norm, reguł i standardów.
  • BGS-y = Bojowe Gacie Szeregowca lub Bojowe Gacie Sportowe – niebieskie bokserki (bielizna)
  • bi pi, BP – biuro przepustek
  • Białe Niedźwiedzie – dyscyplinarne zesłanie w północno wschodnie regiony Polski (slogan SG)
  • białe szaleństwo – 1) ryż; 2) zupa mleczna, twaróg; 3) zimowe kalesony w kolorze białym
  • bibole – żołnierze batalionów inżynieryjno-budowlanych, od skrótu BIB
  • bieda – wojsko
  • biedak – żołnierz zawodowy
  • blacha – 1) prostytutka; 2) metalowy znaczek SPR przypinany do pagonów przez podchorążych 3) końcówka centymetra mierzącego liczbę dni do cywila (zob. DDC)
  • blady – kucharz na okręcie wojennym lub kucharz ogólnie w MON
  • blaszany beret – hełm
  • blondynki – 1) wszy; 2) świnie w przykoszarowym gospodarstwie rolnym
  • bociany – poborowi, którzy zostali przyjęci do wojska w okresie wiosny
  • bojówka – 1) jednostka wojskowa wojsk operacyjnych; 2) część pasa (szlufka zakończona metalowym kółkiem)
  • bolek – żołnierz z najmłodszego poboru do kompanii[1]
  • bosmatskrót od: bosmanmat
  • budyń – podchorąży zawodowy
  • buldogi – maski przeciwgazowe z pochłaniaczami po bokach (MP-4)
  • bunkier – schron
  • być na gazie – znajdować się pod wpływem alkoholu

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

C[edytuj]

  • capstrzyk – cisza nocna
  • cegła, cegieł – ćwiczebny granat łzawiący CGŁ-1
  • cekaemiarz – żołnierz z obsługi ciężkiego karabinu maszynowego[2]
  • ceratex, cerata – goretex, ubranie ochronne wz. 128/MON
  • choinka – oficer obwieszony medalami
  • chomiki – maski przeciwgazowe z pochłaniaczami po bokach
  • chrąch – chorąży
  • chujopląty – łącznościowcy
  • cienizna – wyimaginowany potwór, mogący udusić żołnierza, któremu pozostało kilka dni do zakończenia służby wojskowej
  • cieno – 90 dni do zakończenia służby wojskowej
  • citroen – starszy sierżant
  • cudzesy – cudze papierosy
  • cycek – młody żołnierz
  • cyfra – liczba dni do zakończenia służby wojskowej
  • cykle – zajęcia w szkółce wojskowej
  • cywil – żołnierz, któremu zostało mniej niż 30 dni do zakończenia służby wojskowej
  • cywilki – ubranie prywatne, cywilne
  • czarnuch – ubranie robocze (ubranie specjalne czołgisty)
  • czasoprzestrzeń – sprzątanie na korytarzu tego samego miejsca aż do obiadu
  • czołgi – buty wojskowe

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

D[edytuj]

  • dajesz tu!rozkaz: podejdź!
  • dawajka- Ukrainka lubiąca bliskie towarzystwo żołnierzy lub prostytutka ukraińska
  • DDC – dni odliczane do zakończenie służby wojskowej, skrót od: dni do cywila
  • dekle – czołgiści
  • desanty – buty wojskowe (trzewiki desantowca)
  • DFAC (czyt. di-fak) – stołówka wojskowa (z amer. żargonu wojskowego)
  • do mnie!rozkaz: podejdź!
  • docieranie – prześladowanie młodych żołnierzy
  • drabina – kapral
  • dreptanie – musztra
  • druciki – łącznościowcy
  • drutociągi – łącznościowcy
  • drużynka – dwie osoby wyznaczone do sprzątania
  • dwutonówka – mercedes o ładowności 2 ton
  • dyskoteka – samochód z nagłośnieniem na dachu
  • dzban – oficer, najczęściej starszy, przesadnie egzekwujący stosowanie się do wszelkich regulaminów i instrukcji
  • dzbanownia – miejsce dużej koncentracji dzbanów, najczęściej szkoła oficerska lub ośrodek szkolenia
  • dziaddaw. w XVII wieku hetman Czarnecki[3]
  • dziadek – 1) żołnierz tuż przed końcem służby zasadniczej; 2) żołnierz zawodowy; 3) daw. Józef Piłsudski[4]
  • działa – kara dyscyplinarna
  • działować – wymierzyć karę dyscyplinarną
  • dziennikarz – żołnierz odpowiedzialny za wpisywanie do dziennika tematów, robienie list służby, przepustki itp.
  • dzień słonia – ćwiczenia w maskach przeciwgazowych (czwartek)
  • dziki – 1) poborowi z jesiennego poboru w październiku; 2) poborowi, którzy zostali przyjęci do wojska poza głównymi poborami, czyli wiosennym ok. kwietnia i jesiennym w październiku (dzikie pobory – uzupełniające)
  • dziobak – żołnierz, który podlizuje się przełożonym
  • dzwonki – małe metalowe rolki zakładane na blachy przy butach, przeważnie wyjęte z zapięć od troków

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

E[edytuj]

  • elka – odzież ochronna przeciwchemiczna typu L-1, L-2
  • eska – racja żywnościowa

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

F[edytuj]

  • fagas – żołnierz z innego pododdziału[1]
  • fala – zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani żołnierzom o o dłuższym stażu służby i niejednokrotnie poniżani przez nich
  • falomierz – miernik ilości dni do cywila, najczęściej odpowiednio spreparowany centymetr krawiecki
  • faluch – równy terminem przyjścia do wojska (por. fala)
  • filologia – nauka regulaminu wojskowego
  • fullchorąży, pełny chorąży – starszy chorąży sztabowy
  • full komandor, pełny komandor – komandor (w odróżnieniu od komandora porucznika, komandora podporucznika)

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

G[edytuj]

  • gaciowy – 1) szef zaopatrzenia kompanii; 2) magazynier mundurowy; 3) pot. pomocnik szefa kompanii
  • gałąź – górne łóżko
  • garnek – hełm
  • gaszenie peta – nieformalna ceremonia odbywająca się po awansie na starszego szeregowego
  • gazol – kierowca bwp
  • gebelsy – majtki zmieniane raz w tygodniu
  • giwera – karabin
  • glebojeby – spadochrony desantowe
  • gnat – broń krótka
  • goretex, goratex, gorek, gorka – ubranie ochronne wz 128/MON
  • grupówki – wyjazdy grupowe
  • grzyb – miejsce pełnienia służby przez podoficera dyżurnego, zazwyczaj wielkie biurko na korytarzu pododdziału
  • gwiazdojeby – żołnierze wojsk rakietowych (artylerii, przeciwlotnicy)
  • gwiazdor – oficer, który otrzymał wiele odznaczeń
  • gwiazdozbiór – oficerowie

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

H[edytuj]

  • Helena Trojańska, Ewa kusicielka – kobieta żołnierz, która poderwała innego podoficera, starszego oficera, który był żonaty, dla korzyści karierowych lub majątkowych
  • hałer – hełm
  • honorówka – kompania honorowa wyznaczona do wystąpień

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

I[edytuj]

  • iść na michę – iść na posiłek
  • izba mieszkalna – pokój żołnierza

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

J[edytuj]

  • jałmużna – żołd
  • jama – pokój żołnierza
  • janczar – uczeń liceum wojskowego (bo „porwany za młodu do wojska”), inaczej „atrament” od dżinsowych mundurków
  • jankes – amerykański żołnierz
  • jany – buty wojskowe (zwł. trzewiki desantowca wz. 919/MON)
  • jarzyć – rozumieć
  • jebać biedęslogan szeregowców: nienawidzimy żołnierzy zawodowych
  • jebać, karać, nie wyróżniać (w chwilach wolnych szkolić)slogan szeregowców, okrzyk kierowany do żołnierzy zawodowych
  • jesień – poborowi, którzy zostali przyjęci do wojska w okresie jesieni
  • jesion – poborowi, którzy zostali przyjęci do wojska w okresie jesieni
  • józefy – buty wojskowe
  • judasze – buty wojskowe, wydawane głównie żołnierzom WOT, z długim językiem

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

K[edytuj]

  • kamikaze – 1) żołnierz zawodowy; 2) żołnierz Długoterminowej Zasadniczej Służby Wojskowej (zob. pięciobój)
  • kaloryfer – plutonowy
  • kałach – karabinek kbk AK
  • kałamarze – żołnierze Niebieskich Beretów, desant morski
  • kanar – żołnierz żandarmerii
  • kapral nie fala, do wojska się nie wpierdala – zasady falowe nie dotyczą podoficerów służby zasadniczej
  • kapral podporucznik – podpułkownik
  • kapsel – kapral
  • kaszotto – kasza z sosem i „niespodzianką” szefa kuchni
  • kawior – kaszanka
  • kierowca operacyjny – kierowca, który jeździ przez cały dzień
  • kita – młody żołnierz
  • klamka – broń krótka
  • klata – cela
  • kleks – pisarz kompanijny
  • kociomber – żołnierz służby zasadniczej
  • kojo – łóżko żołnierza
  • kola – kawa zbożowa
  • kolejarz – plutonowy
  • kompot – oficer
  • koniarz – 1) żołnierz Kompanii Reprezentacyjnej WP, 2) żołnierz 25 Brygady Kawalerii Powietrznej
  • konował – lekarz, sanitariusz lub inny żołnierz służby medycznej
  • koń – 1) marynarz z jednostek lądowych MW, 2) żołnierz Kompanii Reprezentacyjnej WP
  • koryto – posiłek
  • kosmos – dużo dni do zakończenia służby wojskowej
  • kosmiczny kapral – major
  • kosmiczny spychacz – młodszy chorąży sztabowy (stopień już nie istniejący)
  • koszarówka – prostytutka zadająca się z żołnierzami
  • kot – młody żołnierz
  • kraz – łóżko żołnierza[1]
  • kris-kros, jaka cyfra, taki los – zwiększona liczba służb
  • kula mocy – kotlet mielony nikłej jakości, często z cebulą
  • kulki mocy – ryż z dodatkami
  • kulomiot – ciężki karabin maszynowy
  • kupczaki – buty zimowe nowego wzoru
  • kwit – dokument

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

L[edytuj]

  • L-quatro – L-4, zwolnienie lekarskie
  • latawiec – poborowy, który został przyjęty do wojska w okresie lata
  • lastriko – salceson
  • LB – czas wolny wykorzystywany zwykle na odsypianie, skrót od: leżenie bykiem
  • leczo – L-4, zwolnienie lekarskie
  • lekka polowa czapka metalowa – hełm
  • lekki przewiewny beret nierdzewny – hełm
  • leoś – czołg Leopard 2
  • leśne dziadki – oficerowie będący długo na etatach (nie do ruszenia)
  • leśni ludzie – młodzi żołnierze
  • lewizna – samowolne opuszczenie koszar
  • linia, liniowa, liniówka – jednostka bojowa (w odróżnieniu od jednostek zabezpieczenia, szkolnych itp.)
  • lubawa, lubawka – pasoszelki wz.988/MON
  • lustro – naprzeciwko mnie

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ł[edytuj]

  • łabędź – podchorąży po szkole oficerskiej
  • łapiduch – lekarz, sanitariusz lub inny żołnierz służby medycznej

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

M[edytuj]

  • Lwów, Majdan lub Sicz – blok mieszkalny, w którym mieszkali zawodowi żołnierze, obecnie własność AMW przekazana pod wynajem dla pracowników z Ukrainy
  • mało – 120 dni do cywila
  • małpa, małpina – konserwa mięsna (tuszonka, mielonka); żywność cechuje się długim terminem ważności
  • mama – szef kompanii[1]
  • manierka – pojemnik na picie
  • mapówka – wyjazd indywidualny
  • maszynka – karabin maszynowy[5]
  • McDonald – pomieszczenie na zlewki
  • military-krakers – suchary specjalne SU-2, patrz: pancerwafle
  • minimax – plutonowy
  • micha, miska – posiłek (w zwrocie iść na michę)
  • mon, MON – wojsko, od Ministerstwo Obrony Narodowej
  • moro – 1) mundur w barwach moro, puma i pantera

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

N[edytuj]

  • Nadal Szukaj Roboty – Narodowe Siły Rezerwowe
  • Najtańsza Siła Robocza – Narodowe Siły Rezerwowe
  • Narodowe Siły Rozpaczy, enesery – Narodowe Siły Rezerwowe
  • Nędza, Stypa, Rozpacz – Narodowe Siły Rezerwowe
  • narciarz – 1) kapral; 2) toaleta bez sedesu(miejsce na nogi i dziura), gdzie załatwia się potrzeby w pozycji narciarza
  • naruchać – załatwić coś, skombinować, często ukraść
  • niezbędnik – łyżka, nóż i widelec
  • nurek, szambonurek – szef kompanii (od nurkowania pod łóżkami w celu sprawdzenia porządków)

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

O[edytuj]

  • obcinka – 1) „chrzest bojowy” organizowany młodym żołnierzom; 2) składka dla rezerwistów
  • oberkot – młody żołnierz po przycince z sześciomiesięcznym stażem
  • obcy – żeberka w sosie własnym podane na obiad
  • obierak – 1) pomieszczenie do obierania ziemniaków; 2) grupa żołnierzy, których zadaniem jest przygotowanie posiłków (także obierka)
  • obsługa computera – OC obrona cywilna zastępczy rodzaj służby wojskowej
  • ocelot – poborowy skierowany do służby zastępczej w Obronie Cywilnej
  • odbój – święty spokój od zajęć i zejście ze strefy alarmowej
  • odmulacz – przepustka
  • odpalić wóz – pościelić łóżko
  • odyniec – oficer dyżurny
  • onuca – kawałek materiału do owijania stóp
  • opad – pompki (ćwiczenie fizyczne), np. opad 10, opad 20 itd.
  • opeks – Ogólnowojskowy płaszcz ochronny OP-1
  • opinacze – typ butów wojskowych
  • OWP, owupacja – Obsługa Wozu Plecami (leżenie na wozie, czyli łóżku)
  • OWS – obsługa wozu sprężynowego (leżenie na wozie, czyli łóżku)

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

P[edytuj]

  • pająki – łącznościowcy
  • paker – ładowniczy w czołgu
  • pance – czołgiści
  • pancerka – pociąg pancerny
  • pancernik – pociąg pancerny
  • pancerwafle – suchary specjalne SU-2
  • panika, panika w garnizonie – kontrola
  • panterka – kurtka wojskowa
  • parchy – szeregowi
  • pasiaki – piżama
  • pasza – jedzenie
  • pdf – podoficer dyżurny
  • pedofil – podoficer
  • pegaz – 1) maska przeciwgazowa (od skrótu p-gaz); 2) żołnierz nadterminowy
  • pejot, pejotka – przepustka jednorazowa
  • pejotl – żołnierz na przepustce jednorazowej
  • peka, pekaśka – karabin maszynowy PK
  • pekista – celowniczy karabinu maszynowego PK
  • pełny pułkownik – pułkownik (w odróżnieniu od podpułkownika)
  • pepegi – tenisówki
  • pers – młody żołnierz
  • pestki – naboje[1]
  • pet – 1) belka na pagonie; 2) starszy szeregowy
  • pięciobój (także długodystansowiec, kamikaze) żołnierz 5-letniej Długoterminowej Zasadniczej Służby Wojskowej (istniała na przełomie lat 60. i 70.)
  • pingwiny – poborowi, którzy zostali przyjęci do wojska w okresie zimy
  • piórnik, piórnik Stachowiaka – pasoszelki wz.988/MON
  • pizda anioła – rejon wysprzątany bardzo dokładnie
  • plecak – niski rangą żołnierz korzystający z możliwości wpływowego członka rodziny najczęściej oficera, często żołnierz awansowany na drodze koneksji
  • plutas – plutonowy
  • plutek – plutonowy
  • podeszwa – porcja mięsa
  • podofiara – podoficer
  • połapać – załatwić coś
  • połapany – rozgarnięty
  • pręt – żołnierz idący regulaminowo (zob. staluch)
  • propaganda – samochód z nagłośnieniem na dachu
  • przycinka – „chrzest bojowy” organizowany młodym żołnierzom
  • psina – konserwa wojskowa (zob. małpa)
  • ptactwo – podchorąży odbywający po studiach szkolenie w jednostce wojskowej[6]
  • pułkol – pułkownik

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

R[edytuj]

  • rejon – miejsce wyznaczone do sprzątania (bywają wewnętrzne i zewnętrzne)
  • reks – młody żołnierz
  • re-play, tik-tak – druga służba kolejnego dnia, tj. po upływie 24 godzin od poprzedniej służby, rodzaj kary za drobne przewinienia
  • RG-rura – ręczny granatnik przeciwpancerny
  • ropa – kawa zbożowa
  • rosiek – transporter opancerzony Rosomak
  • rozpylacz – żołnierz, który rozprowadza wartowników na posterunki
  • rumcajsy – oficerskie buty służbowe (lata 80.)

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

S[edytuj]

  • samowolka – samowolne opuszczenie koszar
  • sierściuch, sierść – 1) sierżant; 2) młody żołnierz
  • siłą odebrani rodzicom – podchorąży Szkoły Oficerów Rezerwy (istniała zanim wprowadzono Szkołę Podchorążych Rezerwy)
  • siłą porwani rodzicom – podchorąży SPR
  • sjam – młody żołnierz
  • skakać po pagonach – odzywka starszego: nie skakaj mi po pagonach (lub przewrotnie: wejdź mi na pagony), nakazujący utrzymanie większego dystansu rozmowy
  • skaut – osoba zajmująca się sprzętem kompanii reprezentacyjnej (czyszczenie obuwia, bagnetów, pasków, praniem mundurów itp.); najczęściej w akademiach wojskowych
  • skoczki – buty wojskowe
  • skocznia, także małysz – toaleta bez sedesu z dziurą w podłodze
  • skupiacz myśli – hełm stalowy
  • smar – mechanik okrętowy
  • smoluch – ubranie robocze
  • spermen – podchorąży SPR
  • spierdolony okrągły rok – Szkoła Oficerów Rezerwy
  • spierdolone pół roku – Szkoła Podchorążych Rezerwy
  • spławik – odznaka absolwenta Akademii Wojskowej ("biały spławik") lub Wyższej Szkoły Oficerskiej ("czerwony spławik") – do lat 90.
  • srebro – wszy
  • stalownia – jednostka, gdzie fala nie obowiązuje
  • staluch – żołnierz idący regulaminowo
  • stałka – stała przepustka pozwalająca na wyjście jedynie na teren garnizonu (obecnie – pozwalająca na wyjście poza godzinami służbowymi)
  • stary – dowódca[3]
  • strojówka – lista zaprowiantowanych żołnierzy
  • szalobajera – szalik wojskowy
  • szalokominiarka – szalik wojskowy
  • szczekaczka – samochód z nagłośnieniem na dachu
  • szpej – indywidualne oporządzenie żołnierza
  • szuwarowo-bagienny – marynarz z pomocniczych jednostek pływających MW
  • szwancparada – defilada
  • szwej – żołnierz służby zasadniczej, który nie przykłada się do służby
  • szynka z przeszkodami – salceson

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ś[edytuj]

  • ściemniać – 1) nic nie robić; 2) tłumaczyć się
  • śmigłowiec – starszy kapral
  • święto lasu – 111 dni do cywila
  • świnia sztabowa – oficer sztabowy
  • świniak – transporter opancerzony BRDM

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

T[edytuj]

  • taryfa – urlop za pierwszy i drugi rok służby
  • taśmociąg – kapral
  • terminator, termit, tryt – żołnierz nadterminowy
  • termobieda – żołnierz nadterminowy
  • termos – żołnierz nadterminowy
  • titawy – łącznościowcy
  • tłoczenie – wykonywanie ćwiczenia fizycznego zwanego pompkami
  • trampki – środek leczniczy: zwolnienie z noszenia opinaczy i możliwość chodzenia w trampkach, zazwyczaj po poważniejszym obtarciu stóp
  • trep – żołnierz zawodowy
  • trep-town – osiedle wojskowe
  • tupanie, tuptanie – musztra
  • tuptuś – żołnierz Kompanii Reprezentacyjnej WP
  • turbojany – trzewiki letnie wz. 926/MON
  • telewizor – serek topiony w menu śniadaniowym
  • tysiąc i jeden drobiazgów – salceson w menu śniadaniowym

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

U[edytuj]

  • ucho Czombego – salceson czarny
  • unitarka – szkolenie podstawowe
  • upolować gwiazdę – awansować[2]
  • US – ubiór skoczka, mundur wojsk powietrznodesantowych (LWP)
  • uszczelka – czołgista, beret
  • uziemienie – leżenie na wozie z jedną nogą dotykającą podłogi; żołnierz leżący na gałęzi musiał mieć do nogi przywiązany np. pas lub dwa, aby koniec też dotykał podłogi

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

W[edytuj]

  • waciak – podchorąży/student Wojskowej Akademii Technicznej (od skrótowca WAT)
  • wędka – broń
  • wicek – żołnierz w połowie służby
  • wicerezerwista – żołnierz w połowie służby
  • wogini – pracownica biurowa Wojskowego Oddziału Gospodarczego
  • worować – wznosić okrzyk wór za żołnierzem zawodowym pojedynczo lub grupowo; największa zniewaga dla zawodowego żołnierza od służby zasadniczej
  • Wóda, Orgia, Tortury – Wojska Obrony Terytorialnej
  • wór – żołnierz zawodowy
  • wóz – łóżko żołnierza
  • Wrogi Oddział Gospodarczy – Wojskowy Oddział Gospodarczy
  • WSP – Wyginanie Sprężyn Leżąc (leżenie na łóżku)
  • WuZeta – kamuflaż wzór 93 „Pantera”
  • wycieczka do hełma – czołganie pod kiedy gdzie hełm leży w drugim końcu sali
  • wynalazek – elew Podoficerskiej Szkoły Zawodowej im. Rodziny Nalazków (obecnie już nieistniejąca)


   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Z[edytuj]

  • zające – piechota
  • zasobnik – plecak, zasobnik piechoty górskiej
  • zakuty łeb – czołgista
  • zamelduj babci na Helu – pogadaj sobie
  • zamelduj koniowi – pogadaj sobie
  • zamsz, zamszak – żołnierz służby zasadniczej
  • zaprawa – poranny rozruch fizyczny
  • zawieszenie fali – czasowe odwołanie zasad falowych (zob. fala); zawieszenie fali obowiązywało np. w areszcie, na poligonie, w izbie chorych, po przycince lub obcince (zob. obcinka, przycinka) lub w czasie ważnych świąt (Boże Narodzenie, Wielkanoc)
  • zejman – marynarz starszego rocznika
  • zemsta Stalina – buty wojskowe (zwłaszcza o numer za małe)
  • zetka, zeta – służba zasadnicza
  • zimole – poborowi, którzy zostali przyjęci do wojska w okresie zimy
  • zlew – podoficer zawodowy
  • złamane życie – sierżant
  • złamane życie i gwiazdka nadziei – młodszy chorąży
  • zmech – wojska zmechanizowane, ew. Akademia Wojsk Lądowych
  • zmechol – żołnierz wojsk zmechanizowanych
  • znachor – lekarz
  • ZOMZ – Zakaz Opuszczania Miejsca Zakwaterowania, stosowane jako kara za łamanie regulaminu
  • zwolnienie z golenia – środek leczniczy: zwolnienie z codziennego golenia twarzy, zazwyczaj w związku z poważniejszymi zmianami skórnymi

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ź[edytuj]

  • źrebak – żołnierz nadterminowy

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ż[edytuj]

  • żaba – mundur polowy wz. 89 w kamuflażu „Puma”
  • żabochlapy (szuwarobagienne) – żołnierze Brygady Obrony Wybrzeża
  • żaba|żaby – mundur
  • żadne wojsko – żandarmeria wojskowa
  • żagiel – 1) młody żołnierz w marynarce; 2) wsparcie prominentnego członka rodziny lub znajomego
  • żetony – żandarmeria wojskowa
  • żołnierka- czytaj koszarówka
  • Żołnierze Wałęsy – żandarmeria wojskowa
  • żółwie – Żandarmeria Wojskowa
  • żółwie wodne – Żandarmeria Wojskowa
  • żużel – kaszanka
  • żużel z kolą – kaszanka z kawą zbożową

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Przypisy[edytuj]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Barbara Bajek, Mrzeżyno – dwie oddzielne krainy?, „Okolice. Rocznik Etnologiczny”, t. 9/2011, s. 274.
  2. 2,0 2,1 Stanisław Grabias, Środowiskowe i zawodowe odmiany języka – socjolekty, w: Współczesny język polski pod red. Jerzego Bartmińskiego, Wrocław 1993, s. 241.
  3. 3,0 3,1 Stanisław Wędkiewicz, Z polskiej gwary żołnierskiej, „Język Polski” nr 5/1920, s. 154.
  4. Stanisław Wędkiewicz, Z polskiej gwary żołnierskiej, „Język Polski” nr 5, listopad-grudzień 1920, s. 153.
  5. Jan Rozwadowski, O zjawiskach i rozwoju języka, „Język Polski” nr 5, listopad-grudzień 1921, s. 7 (s. 135 w roczniku).
  6. Andrzej Markowski, Jak dobrze mówić i pisać po polsku, Warszawa 2000, s. ?.

Źródła[edytuj]

  • J. Głowacki, 1990, O języku żołnierskim, „Poradnik Językowy”, nr 2/1990, s. 119–122.
  • Stanisław Kania, Polska gwara żołnierska lat 1914–1939, Zielona Góra 1978.
  • P. Kupiszewski, Język żołnierski, „Poradnik Językowy”, nr 4/1987, s. 273–281.
  • Jerzy Obara, Jak realizować temat o słownictwie środowiskowym na lekcji języka polskiego?, w: Kształcenie językowe w szkole, t. 9, Wrocław 1995, s, 115–125.
  • Słowniczek wojskowy
  • Stanisław Wędkiewicz, Z polskiej gwary żołnierskiej, „Język Polski” nr 5/1920, s. 153, 154.