Aneks:Język litewski - przyimek

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Podobnie jak w języku polskim, przyimki mogą wymagać określonych przypadków zależnych od rzeczownika, przy którym stoją. Postaram się więc je według tego schematu pogrupować:


Przyimki łączące się z dopełniaczem[edytuj]

iki (do, np. iki vakaro - do wieczora), (z, np. iš namo - z domu), nuo (od), link (w kierunku), dėka (dzięki), (za, np. už langoza oknem), prie (przy, do, np. prie du - przy drzwiach, do drzwi), tarp (między, wśród), tarpe (wśród, spośród), po (po, np. po pietųpo obiedzie), šalia (obok), ant (na), dėl (z powodu, o, np. kovoti dėl tiesoswalczyć o prawdę), virš (nad), lig, ligi (aż do), aplink, aplinkui (dokoła), be (bez), nepaisant (wbrew), anot, pasak (według).

Uwaga: Przyimki link, tarpe i dėka występują zwykle po rzeczowniku, np. miesto link - w kierunku miasta, studentų tarpe - wśród studentów, draugo dėkadzięki przyjacielowi.


Przyimki łączące się z biernikiem[edytuj]

į (do, w, np. į miestą - do miasta, į viršųw górę), (za, np. už laisvęza wolność, už liza lita), po (po, np. po miškąpo lesie), apie (o, np. apie saveo sobie), apie (około), per (przez), pro (przez), prieš (przeciw), prieš (przed), pas (u, do, np. pas drauu przyjaciela, do przyjaciela), paskui (za, w ślad za, po, np. paskui taveza tobą), pagal (według, wzdłuż, np. pagal u - wzdłuż rzeki, pagal plawedług planu).


Przyimki łączące się z narzędnikiem[edytuj]

su (z, np. su draugu - z kolegą), po (pod).

Widzimy, że przypadek (i często też akcent!) może odgrywać ważną rolę, np. vaikščioti po žechodzić po ziemi, vaikščioti po žemechodzić pod ziemią.

Poza tym łatwo zauważyć, że polski przyimek do może być tłumaczony na język litewski na wiele różnych sposobów. Wynika to z tego, że oprócz słowa iki, które raczej oznacza aż do (w znaczeniu przede wszystkim czasowym, np. iki vakarodo wieczora), często używane są przyimki į, prie i pas. O tym, który z nich zostanie wykorzystany, decyduje to, jaki przyimek byłby w użyciu w znaczeniu statycznym.

Oto przykłady:

Būti biure – eiti į biu (być w biurze – iść do biura)

Būti pas pažįstamą – eiti pas pažįstamą (być u znajomego – iść do znajomego)

Sėdėti prie stalo – ateiti prie stalo (siedzieć przy stole – podejść do stołu)

Warto również zapamiętać, że język litewski nie posiada odpowiedników polskiego w (w znaczeniu statycznym, np. w sklepie) ani dla. Zamiast tych przyimków należy postawić rzeczownik w odpowiednim przypadku. Polski przyimek w jest wyrażony za pomocą miejscownika, który zresztą nie łączy się z żadnym przyimkiem, np. traukinyjew pociągu. Odpowiednikiem polskiego dla jest z kolei litewski celownik, np. motinaidla matki.

Źródła[edytuj]