Aneks:Język islandzki - odmiana rzeczowników mocnych rodzaju męskiego typu (-ar, -ir)
| íslenska |
Gramatyka języka islandzkiego
|
Odmiana rzeczowników mocnych rodzaju męskiego typu (-ar, -ir)
[edytuj]Do tego typu zalicza się rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na -ur, dla którego charakterystyczne są końcówki: -ar w dopełniaczu liczby pojedynczej oraz -ir w mianowniku liczby mnogiej.
Obok podstawowego wzoru występują trzy podtypy z obocznościami samogłoskowymi.
Końcówki
[edytuj]| lp nieokr. | lm nieokr. | lp określona | lm określona | |
|---|---|---|---|---|
| M | -ur | -ir | -urinn | -irnir |
| B | - | -i | -inn | -ina |
| C | -i | -um | -inum | -unum |
| D | -ar | -a | -arins | -anna |
Przykłady
[edytuj]| lp nieokr. | lm nieokr. | lp określona | lm określona | |
|---|---|---|---|---|
| M | fundur | fundir | fundurinn | fundirnir |
| B | fund | fundi | fundinn | fundina |
| C | fundi | fundum | fundinum | fundunum |
| D | fundar | funda | fundarins | fundanna |
Podtypy
[edytuj]Do pierwszego podtypu tej odmiany zalicza się wyrazy zawierające w swoim rdzeniu samogłoskę ö, która podlega obocznościom: ö → e, jeżeli w sylabie końcowej znajduje się samogłoska i oraz ö → a, jeżeli w następnej sylabie jest a. Pozostaje natomiast bez zmian, jeżeli sylaba ta zawiera u.
Do tego podtypu należą następujące rzeczowniki: börkur, göltur, köstur, köttur, lögur, mögur, svörður, völtur, vörður, vöxtur, þröstur, örn
| lp nieokr. | lm nieokr. | lp określona | lm określona | |
|---|---|---|---|---|
| M | köttur | kettir | kötturinn | kettirnir |
| B | kött | ketti | köttinn | kettina |
| C | ketti | köttum | kettinum | köttunum |
| D | kattar | katta | kattarins | kattanna |
Drugi podtyp zawiera natomiast rzeczowniki z grupą jö w rdzeniu wyrazu. Zachodzą podobne oboczności jak w poprzednim podtypie: jö → i przed i oraz jö → ja przed a.
Do tego podtypu należą następujące rzeczowniki: björn, fjörður, hjörtur, kjölur, mjöður.
| lp nieokr. | lm nieokr. | lp określona | lm określona | |
|---|---|---|---|---|
| M | fjörður | firðir | fjörðurinn | firðirnir |
| B | fjörð | firði | fjörðinn | firðina |
| C | firði | fjörðum | firðinum | fjörðunum |
| D | fjarðar | fjarða | fjarðarins | fjarðanna |
Trzeci podtyp stanowią rzeczowniki, które w swym temacie zawierają samogłoskę á. W celowniku liczby pojedynczej oraz mianowniku i bierniku liczby mnogiej á zamienia się w æ.
Do tego podtypu należą między innymi rzeczowniki: háttur, þáttur i sláttur
| lp nieokr. | lm nieokr. | lp określona | lm określona | |
|---|---|---|---|---|
| M | háttur | hættir | hátturinn | hættirnir |
| B | hátt | hætti | háttinn | hættina |
| C | hætti | háttum | hættinum | háttunum |
| D | háttar | hátta | háttarins | háttanna |