Aneks:Język fiński - odmiana

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Typy deklinacji[edytuj]

Oto lista wyrazów, które reprezentują czterdzieści cztery typy fińskiej deklinacji rzeczowników i przymiotników. Niektóre typy dotyczą jedynie rzeczowników (np. 1.), inne tylko przymiotników (np. 15.), kilka dotyczy obu części mowy (np. 32).
(tabela z odmianą pojawia się po naciśnięciu na numer)

Typy koniugacji[edytuj]

Wymiana stóp[edytuj]

Dodatkowo rdzenie rzeczowników i czasowników w każdym typie odmiany mogą ulegać różnym alternacjom spółgłoskowym (tzw. "wymianie stóp").
Tym alternacjom podlegają wyłącznie spółgłoski zwarte [p t k], gdy pojawiają się w ostatniej sylabie rdzenia. Spółgłoski geminowane wymieniają się na krótkie (np. liikkua → liikun), a krótkie podlegają zmianom jakościowym bądź zupełnie znikają (kalpa → kalvan, hakea → haen).
(w Wikipedii znajduje się więcej informacji na ten temat)

A[edytuj]

kk : k

k : kk

B[edytuj]

pp : p

p : pp

C[edytuj]

tt : t

t : tt

D[edytuj]

k : –

– : k

E[edytuj]

p : v

v : p

F[edytuj]

t : d

d : t

G[edytuj]

nk : ng [ŋk : ŋŋ]

ng : nk [ŋŋ : ŋk]

H[edytuj]

mp : mm

mm : mp

I[edytuj]

lt : ll

ll : lt

J[edytuj]

nt : nn

nn : nt

K[edytuj]

rt : rr

rr : rt

L[edytuj]

k : j

j : k

M[edytuj]

k : v

Harmonia wokaliczna[edytuj]

Fiński system samogłoskowy. Kolorem niebieskim zaznaczone są samogłoski przednie, zielonym – neutralne, a żółtym tylne.

Język fiński jest przykładem języka z harmonią samogłosek. Oznacza to, że samogłoski każdego dodawanego do rdzenia morfemu ulegają asymilacji z samogłoskami rdzenia, przy czym jest to asymilacja odległa – dotyczy głosek nie sąsiadujących ze sobą bezpośrednio. Samogłoska w nagłosie wyrazu może spowodować asymilację samogłoski w wygłosie.
W języku fińskim są trzy klasy samogłosek: przednie, tylne i neutralne. Każdej samogłosce przedniej odpowiada samogłoska tylna. Dołączane do słów afiksy muszą zawierać samogłoski tej samej klasy, co rdzeń (lub neutralne).
Nie dotyczy to wyrazów złożonych. Np. wyraz kirjanpitäjä ma zarówno samogłoski tylne, jak i przednie, ale jest złożony z dwóch innych wyrazów: kirja (samogłoski tylne) i pitäjä (samogłoski przednie).
(w Wikipedii jest więcej informacji na ten temat)