ייִד

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: יד

ייִד (jidysz)[edytuj]

(1.1) ייִדן
transliteracja:
YIVO: yid; polska: jid
wymowa:
IPA/jid/; IPA[jɪd]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rel. i narodowość żyd / Żyd
(1.2) gdy religia ani narodowość nie są istotne człowiek, osoba, mężczyzna, pan
odmiana:
(1.1-2) lp נאָמ ייִד, פּאָס ייִדנס, ד ייִדן / ייִד, אַ ייִדן / ייִד ‖ lm ייִדן
przykłady:
(1.1) איך בין אַ ייִד.‏ → Jestem Żydem.
(1.1) שווער צו זײַן אַ ייִד, אַ ייִדענע נאָך שווערער.‏ → Ciężko być Żydem, a Żydówką jeszcze ciężej.
(1.1) אַז אַ ייִד האָט אַ הונט, איז אָדער דער הונט נישט קיין הונט, אָדער דער ייִד נישט קיין ייִד.‏ → żart. Jak Żyd ma psa, to albo ten pies to nie jest żaden pies, albo ten Żyd to nie jest żaden Żyd[1].
(1.2) וואָס וויל דער ייִד?‏ → Czego chce ten człowiek?
(1.2) אַלע זײַנען דאָ, יונג און אַלט. ייִדן און ווײַבער און קינדער, גוייִם, טערקן, ציגײַנער.‏ → Wszyscy tu , młodzi i starzy. Mężczyźni i kobiety, i dzieci, goje, Turcy, Cyganie[2].
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.2) מענטש, מאַנצביל, פּערזאָן, פּאַרשוין
antonimy:
(1.1) גוי
hiperonimy:
hiponimy:
(1.1) ישׂראל
holonimy:
(1.1) ישׂראל
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. ייִדיש, ייִדישקייט, ייִדישיזם, ייִדישיסט, ייִדנטום
zdrobn. ייִדל, ייִדעלע
forma żeńska ייִדענע, ייִדישקע
czas. ייִדישן, ייִדלען זיך
przym. ייִדיש, ייִדישלעך
przysł. ייִדישלעך
związki frazeologiczne:
אַ ייִדzwrot grzecznościowy pan, wy
ר׳ ייִד!‏ → zwrot grzecznościowy proszę pana!
ווי איך בין אַ ייִדjak Boga kocham, Bóg mi świadkiem, słowo daję
דער אייביקער ייִדŻyd Wieczny Tułacz, Ahaswerus
דאָס פּינטעלע ייִדistota żydowskości, kwintesencja żydowskiej tożsamości
etymologia:
śwn. jüde, por. niem. Jude
uwagi:
źródła:
  1. Salcia Landmann, Jiddisch: Das Abenteuer einer Sprache. Mit kleinem Lexikon jiddischer Wörter und Redensarten sowie jiddischen Anekdoten, s. 252 / 413, Frankfurt a.M. / Berlin, Ullstein, 1987, ISBN 3-548-35240-5.
  2. שלום־עליכם (Szolem-Alejchem): מאָטל פּייסי דעם חזנס (Motl Pejsi dem chazns).