εἰκών

εἰκών (język starogrecki)

transliteracja:: eikōn

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wizerunek, podobizna, obraz, posąg^[1]

(1.2) odbicie w lustrze lub wodzie^[1]

(1.3) wyobrażenie, widmo, pozór^[1]

(1.4) porównanie, analogia, podobieństwo^[1]

(1.5) wzór, pierwowzór^[1]

odmiana:

(1.1-5) III deklinacja; temat εἰκον-^[2]^[3]

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	εἰκών	εἰκόνες
D.	εἰκόνος	εἰκόνων
C.	εἰκόνι	εἰκόσι(ν)
B.	εἰκόνα	εἰκόνας
W.	εἰκών	εἰκόνες

obocznie w poezji i dialekcie jońskim: D. liczby pojedynczej εἰκοῦς; B. liczby pojedynczej εἰκώ; B. liczby mnogiej εἰκούς^[1]

przykłady:: (1.1) ἀρχιερεὺς γὰρ ἕκαστος αὐτόθι ἱστᾷ ἐπὶ τῆς ἑωυτοῦ ζόης εἰκόνα ἑωυτοῦ → Każdy bowiem arcykapłan stawia tam za swego życia swój wizerunek^[4]; (1.1) χαλκῆν εἰκόνα σταθήσεσθαι ἐν Ὠρεῷ → że w Oreos zostanie postawiony spiżowy posąg^[5]; (1.1) τὴν τοῦ ἀγαθοῦ εἰκόνα ἤθους ἐμποιεῖν τοῖς ποιήμασιν → wprowadzać do utworów obraz dobrego charakteru^[6]; (1.2) λαμπρῷ κατόπτρῳ σχηματίζεται κόμην, ἄψυχον εἰκὼ προσγελῶσα σώματος → W lśniącym zwierciadle układa włosy, kierując uśmiech ku martwemu odbiciu ciała^[7]; (1.2) εἰκόνας γραμμάτων, εἰ που ἢ ἐν ὕδασιν ἢ ἐν κατόπτροις ἐμφαίνοιντο → odbicia liter, gdyby gdzieś były widoczne w wodzie albo w zwierciadłach^[8]; (1.3) Εἰκόνα πλάσαντες τῆς ψυχῆς λόγῳ → utworzywszy słowem wyobrażenie duszy^[9]; (1.3) τὰς τῶν δοξασθέντων καὶ λεχθέντων εἰκόνας ἐν αὑτῷ ὁρᾷ πως → widzi jakoś w sobie wyobrażenia rzeczy pomyślanych i wypowiedzianych^[10]; (1.3) οὐ γὰρ ἐκεῖνος τέθνηκεν, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἡ εἰκὼν αὐτοῦ → On bowiem nie umarł, lecz ja jestem jego widmem^[11]; (1.4) ἐρώτημα δεόμενον ἀποκρίσεως δι᾽ εἰκόνος λεγομένης → pytanie wymagające odpowiedzi wyrażonej za pomocą porównania^[12]; (1.4) κατὰ ταύτην τὴν εἰκόνα τὴν περὶ τὰ σμήνη → według tego porównania dotyczącego rojów^[13]; (1.4) ἔστιν γὰρ ἡ εἰκών, καθάπερ εἴρηται πρότερον, μεταφορά διαφέρουσα προθέσει → Porównanie jest bowiem, jak powiedziano wcześniej, metaforą różną pod względem formy wyrażenia^[14]; (1.5) ποτὶ τὰν εἰκόνα → według wzoru^[15]

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

[LSJ-1] 1 2 3 4 5 6 Henry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „εἰκών”, Scaife ATLAS

[Smyth-2] Herbert Weir Smyth, Greek Grammar, §§ 242–255, CCEL

[ATLAS-3] Scaife ATLAS, lemma „εἰκών”

[4] Herodot, Ἱστορίαι 2.143.2, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

[5] Ajschines, Κατὰ Κτησιφῶντος 103, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

[6] Platon, Πολιτεία 401b, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

[7] Eurypides, Μήδεια 1161–1162, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

[8] Platon, Πολιτεία 402b, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

[9] Platon, Πολιτεία 588b, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

[10] Platon, Φίληβος 39c, R.G. Bury (wyd.), The Philebus of Plato, Cambridge University Press, 1897, Internet Archive

[11] Lukian, Νεκρικοὶ Διάλογοι 16.1, Stephen A. Nimis, Edgar E. Hayes (wyd.), Lucian's Dialogues of the Dead: An Intermediate Greek Reader, Faenum Publishing

[12] Platon, Πολιτεία 487e, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

[13] Platon, Μένων 72b, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

[14] Arystoteles, Ῥητορική 1407a11, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

[15] Pseudo-Timajos z Lokroi, Περὶ φύσιος κόσμω καὶ ψυχᾶς 99d, F.G.A. Mullach (wyd.), Fragmenta philosophorum Graecorum, t. II, Internet Archive

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]