styczeń
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
[edytuj] styczeń (język polski)
wymowa: IPA: /stɨtʃɛɲ/ wymowa
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski
- (1.1) pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)
odmiana: (1.1) lp stycz|eń, ~nia, ~niowi, ~eń, ~niem, ~niu, ~niu; lm ~nie, ~niów, ~niom, ~nie, ~niami, ~niach, ~nie przykłady:
składnia:
kolokacje: (1.1) w styczniu; drugi stycznia, drugiego stycznia
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne: (1.1) przym. styczniowy
związki frazeologiczne: zob. też: przysłowia o miesiącach
etymologia: w polszczyźnie w tym znaczeniu od XV w. [1]; styczeń (lub tyczeń) pochodzi poprzez skojarzenie z tykami (był to czas pozyskiwania drewna użytkowego) od sieczeń, zaś sieczeń od prasłowa *sěčьńь (prawdopodobnie zimowy okres; w XV w. sieczeń także mógł oznaczać luty)[1]; konkurencyjne etymologie wskazują na związek z czasownikiem stykać się[2] (styczeń jako miejsce styku starego i nowego roku) lub czasownikiem stygnąć (i czasem w którym wszystko stygnie)[2]; inne, dawne nazwy pierwszego miesiąca w roku to: [3] ledzień, prosiniec, tyczeń, luty, [2] januar, godnik
uwagi: zobacz też: styczeń ~ luty ~ marzec ~ kwiecień ~ maj ~ czerwiec ~ lipiec ~ sierpień ~ wrzesień ~ październik ~ listopad ~ grudzień tłumaczenia:
- abchaski: (1.1) ажьырныҳәа
- adygejski: (1.1) щылэ маз
- afrykanerski: (1.1) Januarie
- albański: (1.1) janar
- angielski: (1.1) January
- arabski: (1.1) يناير (yanáyir)
- azerski: (1.1) anvar
- baskijski: (1.1) urtarril
- białoruski: (1.1) студзень
- bretoński: (1.1) Genver, miz Genver
- bułgarski: (1.1) януари m
- chiński: (1.1) 一月 (yīyuè)
- chorwacki: (1.1) siječanj m
- czeski: (1.1) leden m
- czuwaski: (1.1) кӑрлач
- dolnołużycki: (1.1) wezymski, januar m
- duński: (1.1) januar
- esperanto: (1.1) januaro
- estoński: (1.1) jaanuar
- fiński: (1.1) tammikuu
- francuski: (1.1) janvier m
- fryzyjski: (1.1) jannewaris, foarmoanne
- górnołużycki: (1.1) januar, wulki róžk
- grecki: (1.1) Ιανουάριος
- gruziński: (1.1) იანვარი (ianvari)
- hawajski: (1.1) Ianuali
- hebrajski: (1.1) ינואר m (januar)
- hindi: (1.1) जनवरी (janvarī)
- hiszpański: (1.1) enero
- holenderski: (1.1) januari
- ilokano: (1.1) Enero
- indonezyjski: (1.1) januari
- interlingua: (1.1) januario
- islandzki: (1.1) janúar
- japoński: (1.1) １月 (いちがつ, ichigatsu)
- jidysz: (1.1) יאַנואַר (januar)
- kaszubski: (1.1) stëcznik
- kataloński: (1.1) gener m
- koreański: (1.1) 일월
- kurdyjski: (1.1) rêbendan
- litewski: (1.1) sausis
- łaciński: (1.1) Ianuarius
- łotewski: (1.1) janvāris
- macedoński: (1.1) јануари
- maltański: (1.1) Jannar
- mandżurski: (1.1) (aniya biya)
- maoryski: (1.1) hänuere
- neapolitański: (1.1) jennaro; iennaro; gennàio
- niemiecki: (1.1) Januar m; (w Austrii) Jänner
- norweski (bokmål): (1.1) januar m
- norweski (nynorsk): (1.1) januar m
- osetyjski: (1.1) январь
- perski: (1.1) ژانویه (djânwie)
- portugalski: (1.1) janeiro
- rosyjski: (1.1) январь m
- rumuński: (1.1) ianuarie
- serbski: (1.1) јануар
- slovio: (1.1) januar
- słowacki: (1.1) január m
- staroangielski: (1.1) æfterra ġēola m
- szwedzki: (1.1) januari w
- tamilski: (1.1) ஜனவரி
- tatarski: (1.1) ğínwar
- turecki: (1.1) ocak
- ukraiński: (1.1) січень m
- walijski: (1.1) Ionawr f
- węgierski: (1.1) január
- włoski: (1.1) gennaio m
źródła:
- ↑ 1,0 1,1 Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, s. 585, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2006. ISBN 83-08-03648-1.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 hasło styczeń w: Katarzyna Kłosińska, Skąd się biorą słowa, s. 27, Warszawa, Świat Książki, 2005. ISBN 83-247-0156-7.
- ↑ rozdział XXIII, Nazwy miesięcy w: Najdawniejsze zabytki języka polskiego, oprac. Witold Taszycki, s. 136-137, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976.
