osioł

osioł (język polski)

osioł (1.1)

wymowa:

IPA: [ˈɔɕɔw], AS: [ośou̯], zjawiska fonetyczne: zmięk. zmiękczenie 

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. zoologia zwierzę domowe; zob. zobacz też osioł w Wikipedii

(1.2) pot. potocznie uparty człowiek

(1.3) pot. potocznie głupi człowiek

odmiana:

przykłady:

(1.1) Cóż za dziwak, w środku miasta trzyma na działce osła.

składnia:

kolokacje:

(1.1) osioł domowy • osioł azjatycki • osioł afrykański • osioł nubijski • osioł somalijski • osioł kataloński • osioł poitou • osioł asinara • osioł andaluzyjski • osioł krapass • osioł ponui • osioł prowansalski

synonimy:

(1.1) żart. żartobliwie, eufem. eufemistycznie koń Pana Jezusa; daw. dawniej, dawny osieł

(1.2) uparciuch

(1.3) głupek, dureń

antonimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik oślica f rodzaj żeński, oślak m rodzaj męski, oślina f rodzaj żeński

zdrobn. zdrobniale osiołek m rodzaj męski

przym. przymiotnik ośli

związki frazeologiczne:

uparty jak osioł • osioł dardanelski • harować jak (dziki) osioł • osioł do kwadratu • skończony osioł • chłop głupi jak osioł, chytry jak diabeł • koń zapracował – osioł zjadł • osioł pozostanie osłem, choćbyś nań włożył złotą uzdę i siodło • kiedy osioł poczuje ból, prześcignie konia • osieł Pana Boga nosieł (sic) (pisownia oryginalna) • osioł osłu, a świni podoba się świnia • osioł medytuje – koń je • szlachcic bez sławy jest osioł prawy • osioł konia nie spłodzi • lepszy osioł przy żłobie niż filozof w grobie • osioł złotem obładowany ujdzie między pany • orzech, osioł, niewiasta jednym trybem żyją, nic dobrego nie warte, kiedy ich nie biją • gdzie koń nie zdoła, tam osioł pociągnie

etymologia:

(1.1) prasł. prasłowiański ( słowo rekonstruowane) *osьlъ → „osioł” < goc. gocki asilus^{[potrzebna transliteracja na gocki]} < łac. łacina asinus, asellus

(1.2), (1.3) od (1.1)

uwagi:

zob. zobacz też osioł w Wikicytatach

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Ssaki

tłumaczenia:

• angielski: (1.1-3) donkey, ass
• arabski: (1.1) حمار
• awarski: (1.1) хӀама
• baskijski: (1.1) asto
• bułgarski: (1.1) магаре n rodzaj nijaki
• chorwacki: (1.1) magarac m rodzaj męski
• dolnołużycki: (1.1) wósoł m rodzaj męski
• duński: (1.1) æsel n rodzaj nijaki
• esperanto: (1.1,2,3) azeno
• fiński: (1.1,3) aasi
• francuski: (1.1-3) âne m rodzaj męski
• górnołużycki: (1.1) wosoł m rodzaj męski
• hiszpański: (1.1) burro m rodzaj męski
• islandzki: (1.1-3) asni m rodzaj męski
• jidysz: (1.1-3) אייזל m rodzaj męski (ejzl)
• łaciński: (1.1) asinus, asellus
• niemiecki: (1.1-3) Esel m rodzaj męski
• nowogrecki: (1.1) γάιδαρος m rodzaj męski, γαϊδούρι n rodzaj nijaki
• pruski: (1.1) assils m rodzaj męski
• rosyjski: (1.1-3) осёл m rodzaj męski; (1.1) ишак m rodzaj męski
• szwedzki: (1.1) åsna w rodzaj wspólny
• turecki: (1.1) eşek
• ukraiński: (1.1-3) осел m rodzaj męski
• węgierski: (1.1) szamár
• wilamowski: yzuł m rodzaj męski
• włoski: (1.1-3) asino m rodzaj męski

źródła: