maður
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
[edytuj] maður (język islandzki)
wymowa: IPA: [ˈmaːðʏr̥] posłuchaj
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski
odmiana: (1) lp maður, mann, manni, manns (maðurinn, manninn, manninum, mannsins); lm menn, menn, mönnum, manna (mennirnir, mennina, mönnunum, mannanna)
przykłady:
- (1.1)
składnia:
kolokacje: (1.2) apamaður, blámaður, fjallgöngumaður, galdramaður, glæpamaður, herramaður, íþróttamaður, kaupmaður, mannorð, sauðamaður, sjómaður, stjórnmálamaður, talsmaður, töframaður, verkamaður, villimaður, yfirmaður, þingmaður
synonimy: (1.2) manneskja; (1.3) eiginmaður; (1.4) taflmaður
antonimy: (1.1,3) kona; (1.3) eiginkona
wyrazy pokrewne: przym. mannlegur
związki frazeologiczne: timburmenn
etymologia: staronord. maðr << wcześniejsze mannr (nn w pozycji przed r wymieniało się na ð) << pragerm. *mannz << PIE man-; wyraz ogólnogermański: got. 𐌼𐌰𐌽𐌽𐌰 (manna), staroang. mann (ang. man), swn. man (niem. Mann); w innych grupach: prasłow. mǫžь, sanskr. mánu-. Być może praindoeuropejski rdzeń ma związek z podobnym men- (=myśleć, rozważać). Człowiek byłby wtedy "tym, który myśli", istotą myślącą.
Samogłoska -e- w liczbie mnogiej jest wynikiem i-mutacji. Liczba mnoga od pragerm. mannz brzmiała prawdopodobnie manniz. W wyniku mutacji, samogłoska centralna -a- przeszła w przednią -e- pod wpływem wygłosowego -i-.
uwagi: Maður jest także bardzo produktywnym sufiksem, który służy do tworzenia m.in. nazw zawodów (kaupmaður), narodowości (Norðmaður) czy nosicieli cech (villimaður).
