maður

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

maður (język islandzki)[edytuj]

wymowa:
IPA[ˈmaːðʏr̥] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mężczyzna
(1.2) człowiek, osoba
(1.3) mąż, małżonek
(1.4) szach.  pionek
odmiana:
(1) lp  maður, mann, manni, manns (maðurinn, manninn, manninum, mannsins); lm  menn, menn, mönnum, manna (mennirnir, mennina, mönnunum, mannanna)
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
(1.2) apamaðurblámaðurfjallgöngumaðurgaldramaðurglæpamaðurherramaðuríþróttamaðurkaupmaðurmannorðsauðamaðursjómaðurstjórnmálamaðurtalsmaðurtöframaðurverkamaðurvillimaðuryfirmaðurþingmaður
synonimy:
(1.2) manneskja
(1.3) eiginmaður
(1.4) taflmaður
antonimy:
(1.1,3) kona
(1.3) eiginkona
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
przym.  mannlegur
związki frazeologiczne:
timburmenn
etymologia:
st.nord.  maðr << wcześniejsze mannr (nn.  w pozycji przed r wymieniało się na ð) << pragerm.   *mannz << praindoeur.  man-; wyraz ogólnogermański: goc.  𐌼𐌰𐌽𐌽𐌰 (manna), st.ang.  mann (ang.  man), swn.  man (niem.  Mann); w innych grupach: prasł.  mǫžь, sanskr.  mánu-. Być może praindoeuropejski rdzeń ma związek z podobnym men- (=myśleć, rozważać). Człowiek byłby wtedy „tym, który myśli”, istotą myślącą.
Samogłoska -e- w liczbie mnogiej jest wynikiem i-mutacji. Liczba mnoga od pragerm.  mannz brzmiała prawdopodobnie manniz. W wyniku mutacji, samogłoska centralna -a- przeszła w przednią -e- pod wpływem wygłosowego -i-.
uwagi:
Maður jest także bardzo produktywnym sufiksem, który służy do tworzenia m.in. nazw zawodów (kaupmaður), narodowości (Norðmaður) czy nosicieli cech (villimaður).
źródła: