kutas
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
kutas (język polski) [edytuj]
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski
- (1.1) wulg. penis
- (1.2) wulg. obraźliwy epitet wobec kogoś nielubianego
- (1.3) daw. pompon, frędzel, coś, co może się huśtać, dyndać, zwisać[1]
- (1.4) daw. pogardliwie o kimś niewielkiego wzrostu[1]
- (1.5) daw. przen. sługa, lokaj trzymający się kutasów (1.3) za pojazdem[1]
- (1.6) daw. pompon z rączką z łabędziego puchu używany do pudrowania, łabędzik[1]
- odmiana:
- (1.1-5)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik kutas kutasy dopełniacz kutasa kutasów celownik kutasowi kutasom biernik kutas / kutasa kutasy narzędnik kutasem kutasami miejscownik kutasie kutasach wołacz kutasie kutasy
- przykłady:
- (1.1) Ten ekshibicjonista lata po ulicy z wystawionym kutasem!
- (1.2) Ten kutas znów zajął moje miejsce na parkingu!
- (1.3) (…) I dotąd nosił wielki pęk kluczów za pasem, / Uwiązany na taśmie ze srebrnym kutasem.[2]
- składnia:
- kolokacje:
- (1.6) kutas fryzjerski
- synonimy:
- (1.1) penis, prącie, bat, kogut, kuśka, wulg. pała, chuj, fiut, pyta
- (1.2) złamas
- (1.3) frędzel, dzyndzel
- antonimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. kut m, kutek m, kutasiński m, kutasina m, kutek m, kutka f
- czas. kutasić
- przym. kutasisty
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- Rutenizm[3]; nazwa dawniej odnosiła się do frędzli („ozdobny pędzelek – wisiorek z nici jedwabnych”) noszonych przy pasach szlacheckich kontuszy; porównaj rosyjskie, ukraińskie, białoruskie: „кутас” → sznur z frędzlami, pompon na czapce, dzwonek widzący u szyi bydła, girlanda itp.[4][5], ruski кутас, prawdopodobnie od tureckiego „kutas”, „kutaz” → „rodzaj ozdoby”[3], kutar[3] i stąd w węgierskim „kutas” (czytane jako kutosz) → „zawieszenie na głowie; u szyi końskiej”. W języku węgierskim wyszedł z użycia, obecnie tylko nazwa miejscowości i popularne nazwisko, w językach ruskich bez zmian, w języku polskim wyszedł z użycia w pierwotnym znaczeniu, obecnie tylko wulgaryzm. Porównaj też zdrobnienia: kutasek (z 1596 r.), kutasik (z 1621 r.).
- uwagi:
- (1.2) może się odmieniać zarówno jak rzeczownik męskoosobowy jak i niemęskoosobowy
- tłumaczenia:
- (1.1-2) zobacz listę tłumaczeń w haśle: chuj
- źródła:
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. 7, s. 651, Warszawa 1900–1927.
- ↑ Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, księga druga Zamek
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Andrzej Bańkowski, Słownik etymologiczny języka polskiego, t. II, Warszawa 2000, s. 865
- ↑ Hasło КУТА́С na dic.academic.ru
- ↑ Władimir Iwanowicz Dal, Толковый словарь живого великорусского языка, hasło КУТАС
