kij

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: k'ij

kij (język polski)[edytuj]

kij (1.1) w pysku psa
kije (1.3)
wymowa:
IPA[cij], AS[ḱii ̯], zjawiska fonetyczne: zmięk. 
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) długi patyk
(1.2) długi i cienki trzonek od jakiegoś narzędzia
(1.3) długi przyrząd sportowy do uderzania
(1.4) reg. pozn.  piętro
(1.5) pot.  wędka
odmiana:
(1.1-4)
przykłady:
(1.1) Na nogach buty z cholewami, w ręku kij i zawiniątko[1].
(1.4) Pomieszkuję na trzecim kiju.
składnia:
kolokacje:
(1.1) przegonić / pogonić kijem • oganiać się kijem • rzucić (psu) kij • bić / okładać kijem
(1.2) kij od miotły / szczotki / mopa / grabi / motyki
(1.3) kij golfowy / hokejowy / bilardowy / bejsbolowy / do krykietauderzyć kijem piłkę / piłeczkę / krążek / bilę
(1.5) kolega po kiju • moczyć kija/kije
synonimy:
(1.1) patyk, badyl
(1.2) trzonek, stylisko, drążek
(1.4) piętro, kondygnacja, etaż
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  kijanka f , kijarka f 
zdrobn.  kijek m , kijaszek m 
przym.  kijowy, kijkowy
przysł.  kijowo
związki frazeologiczne:
bez kija nie podchodźcuda na kijukij-samobijmetoda kija i marchewkinie kijem (go), to pałkąnie w kij dmuchałstrzelać z kijawłożyć kij w mrowiskowziąć we dwa kijezawracać Wisłę kijemzwiązać w kij; zobacz też: przysłowia o kiju
etymologia:
(1.1), (1.2) Wyraz ogólnosłowiański: rosyjski „кий” / kij i „ки́я” / kija n  → „kij bilardowy”, dialektalne północnorosyjskie i syberyjskie → „drewniany młot, stępor”, ukraińskie „кий” / kyj, białoruskie „кій” / kij → „kij, pałka”, cerkiewno-słowiańskie redakcji ruskiej „кыи” / kyi → „młot, pałka”, bułgarskie „кияк” / kijakpałka do gry na bębnie”, chorwackoserbskie „ки̏ја̑к” → „pałka”, słoweńskie „kîj”, czeskie i słowackie „kyj”, dolnołużyckie i górnołużyckie „kij”. Wyraz należący do zgodności bałto-słowiańskich: litewskie „kū́jis” → „młotek”, „kū́gis” → „młot”, „kū́ja” → „szczudło”, łotewskie „kũja” → „kij, pałka”, pruskie „kugis” ts.[2] Według Aleksandra Brücknera od „kucia” czyli „bicia”, stąd dawne „kijować” → „bić[3].
uwagi:
tłumaczenia:
(1.4) zobacz listę tłumaczeń w haśle: piętro
źródła:
  1. L. Rydel, Zaczarowane koło
  2. Słownik etymologiczny Maxa Vasmera (wersja elektroniczna).
  3. Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny, Warszawa 1957, s. 229.