kij

kij (język polski)

kij (1.1) w pysku psa

kije (1.3)

wymowa:

IPA: [cij], AS: [ḱii ̯], zjawiska fonetyczne: zmięk. zmiękczenie 

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) długi patyk

(1.2) długi i cienki trzonek od jakiegoś narzędzia

(1.3) długi przyrząd sportowy do uderzania

(1.4) reg. pozn. regionalizm poznański piętro

odmiana:

(1.1-4)

 

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
mianownik	kij	kije
dopełniacz	kija	kijów
celownik	kijowi	kijom
biernik	kij	kije
narzędnik	kijem	kijami
miejscownik	kiju	kijach
wołacz	kiju	kije

przykłady:

(1.1) Na nogach buty z cholewami, w ręku kij i zawiniątko.

(1.4) Pomieszkuję na trzecim kiju.

składnia:

kolokacje:

(1.1) przegonić / pogonić kijem • oganiać się kijem • rzucić (psu) kij • bić / okładać kijem

(1.2) kij od miotły / szczotki / mopa / grabi / motyki

(1.3) kij golfowy / hokejowy / bilardowy / bejsbolowy / do krykieta • uderzyć kijem piłkę / piłeczkę / krążek / bilę

synonimy:

(1.1) patyk, badyl

(1.2) trzonek, stylisko, drążek

(1.4) piętro, kondygnacja, etaż

antonimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik kijanka f rodzaj żeński, kijarka f rodzaj żeński

zdrobn. zdrobniale kijek m rodzaj męski, kijaszek m rodzaj męski

przym. przymiotnik kijowy, kijkowy

przysł. przysłówek kijowo

związki frazeologiczne:

związać w kij • kij-samobij • bez kija nie podchodź • włożyć kij w mrowisko • strzelać z kija • wziąć we dwa kije • zawracać Wisłę kijem ; zobacz też: przysłowia o kiju

etymologia:

(1.1), (1.2) Wyraz ogólnosłowiański: rosyjski „кий” / kij i „ки́я” / kija n rodzaj nijaki → „kij bilardowy”, dialektalne północnorosyjskie i syberyjskie → „drewniany młot, stępor”, ukraińskie „кий” / kyj, białoruskie „кій” / kij → „kij, pałka”, cerkiewno-słowiańskie redakcji ruskiej „кыи” / kyi → „młot, pałka”, bułgarskie „кияк” / kijak „pałka do gry na bębnie”, chorwackoserbskie „ки̏ја̑к” → „pałka”, słoweńskie „kîj”, czeskie i słowackie „kyj”, dolnołużyckie i górnołużyckie „kij”. Wyraz należący do zgodności bałto-słowiańskich: litewskie „kū́jis” → „młotek”, „kū́gis” → „młot”, „kū́ja” → „szczudło”, łotewskie „kũja” → „kij, pałka”, pruskie „kugis” ts. Według Aleksandra Brücknera od „kucia” czyli „bicia”, stąd dawne „kijować” → „bić”.

uwagi:

tłumaczenia:

(1.4) zobacz listę tłumaczeń w haśle: piętro

• angielski: (1.1) stick
• arabski: (1.1) عصا, هراوة
• dolnołużycki: (1.1) kij m rodzaj męski
• francuski: (1.1) bâton m rodzaj męski
• górnołużycki: (1.1) kij m rodzaj męski
• hiszpański: (1.1) palo m rodzaj męski, vara f rodzaj żeński; (1.2) mango m rodzaj męski; (1.3) palo m rodzaj męski, (bejsbolowy) bate m rodzaj męski
• islandzki: (1.1) stafur m rodzaj męski, prik n rodzaj nijaki
• japoński: (1.1) バット (batto)
• kaszubski: (1.1) czij
• niemiecki: (1.1) Stock m rodzaj męski
• nowogrecki: (1.1) ξύλο n rodzaj nijaki
• ormiański: (1.1) փայտ
• szwedzki: (1.1) stav w rodzaj wspólny
• wilamowski: (1.1) śtakia

źródła: