gęba

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

gęba (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[ˈɡɛ̃mba], AS[gmba], zjawiska fonetyczne: nazal. asynch. ę   wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. , anat.  usta
(1.2) pot.  twarz człowieka lub zwierzęcia
(1.3) pot.  osoba będąca na czyimś utrzymaniu, osoba do wykarmienia
odmiana:
przykłady:
(1.1) Z otwartą gębą wyglądamy niepoważnie.
(1.1) Sięgnęła do łyżnika, wzięła kopyść i w ogniu nią grzebać zaczęła, chłopaki gęby na nią porozdziawiały jako wrony (…)[1].
(1.2) (…) Cygan jako Cygan, czarny na gębie (…)[2].
(1.3) Ale ryb dla tylu gęb nie starczy (…)[3].
składnia:
kolokacje:
(1.1) stulić / zamknąć / rozdziawić gębę
synonimy:
(1.2) pysk, morda, ryj
antonimy:
hiperonimy:
(1.1) część ciała
(1.2) część ciała
(1.3) człowiek, osoba
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  gębacz m ; zdrobn.  gębusia f 
przym.  gębowy
związki frazeologiczne:
całą gębądorobić komuś gębę / przyprawić komuś gębęgęba jak u Tatara dupanie puścić pary z gębyrobić z gęby cholewęśmiać się całą gębązapomnieć języka w gębie
etymologia:
uwagi:
W dawnej polszczyźnie wyraz gęba nie był nacechowany emocjonalnie, był neutralnym określeniem otworu znajdującego się między nosem a podbródkiem[4].
tłumaczenia:
źródła:
  1. Maria Konopnicka, Maryśka.
  2. Maria Konopnicka, Dziady
  3. Henryk Sienkiewicz, Potop, t. V, rozdz. VIII.
  4. Halina Kurkowska, O zmianach znaczeń wyrazów, „Poradnik Językowy” z. 3, 1949, s. 14.