Indeks:Polski - Regionalizmy krakowskie

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika

Gwara krakowska to słownictwo charakterystyczne dla mieszkańców Krakowa i okolic. Wiele z podanych słów i wyrażeń spotyka się na Podhalu oraz na Podkarpaciu.

Indeks:

A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ż

[edytuj] A

[edytuj] B

  • bajok – mitoman, pleciuga
  • bandzioch – brzuch
  • baniak – głowa
  • bańka – bombka (na choinkę)
  • borówka – czarna jagoda (owoc borówki czarnej, Vaccinium myrtillus)
  • browar – piwo
  • brusznica – borówka (czerwona)
  • buc – wulgarnie: męski narząd rozrodczy, używane jako pejoratywne określenie kogoś złośliwego, nieprzyjemnego
  • blichówka – metalowa packa do nakładania tynku
  • (ja) był/(my) byli – używanie czasownika by w formie 3–cioosobowej do pierwszej osoby. Ja byłem/my byliśmy.
  • bawarka - herbata z mlekiem

[edytuj] C

[edytuj] D

  • ducka – koszyk; w ducke – dużo
  • dupcyć - spółkować, uprawiać seks, także ogólnego zastosowania - "Chyba cię podupcyło"
  • druszlak – durszlak, cedzak
  • dziopa – dziewczyna
  • dżis – jednostka wagowa różnych używek – 1 dżis = 1 gram
  • dożarty - niegrzeczny, urwis, kłótliwy, złośliwy

[edytuj] F

[edytuj] G

[edytuj] H

  • halba - pół litra piwa, także kufel półlitrowy

[edytuj] I

  • idźże, weźże (wym. także: idze, wejże) – daj spokój, nie gadaj głupot itp.
  • iść na nogach – iść piechotą
  • iść z buta – iść piechotą

[edytuj] J

[edytuj] K

  • kaflarz – zdun
  • kajzerka – rodzaj bułki z charakterystycznym pięcioramiennym naciętym (według podania pieczywo takie miał jadać na śniadanie Cesarz Franciszek Józef I)
  • karta (np. tramwajowa) – bilet okresowy
  • kiszona kapusta – kwaszona kapusta
  • kiszone ogórki – kwaszone ogórki
  • klarnet (bosy) – umiarkowanie obraźliwe określenie ogólnego zastosowania
  • kremówka – napoleonka
  • kutas – pompon
  • kibel – klozet
  • Kobierzyn – dom wariatów, od nazwy części Krakowa, gdzie znajduje się zakład psychiatryczny
  • krowa – 0,75 litra wódki
  • kiernoz – obraźliwie o mężczyźnie
  • kuzyn – brat cioteczny
  • krawatka – krawat
  • kiszka – kaszanka
  • krachla – butelka z zamknięciem pałąkowym (piwo, oranżada)

[edytuj] Ł

[edytuj] M

[edytuj] N

  • na – za (dot. ceny, np.: Na ile jest to ciasto?)
  • nakastlik – szafka nocna
  • -no – końcówka dodawana do czasowników stosowana w podobny sposób do partykuły wzmacniającej "–że", a także w prośbach mniej grzecznościowych (pomiędzy znajomymi), np. skoczno mi po precla.

[edytuj] O

[edytuj] P

  • patrzałem itp. – patrzyłem itp.
  • piana – piwo
  • pole – dwór; wyjdźże na pole, jak jest na polu? [= jaka jest pogoda?] itd.
  • pomóż – postać bezokolicznika czas. "pomóc": Chodźże, musimy mu pomóż
  • popiołka – popielniczka
  • parasolka – parasol
  • pęcak – pęczak (kasza)
  • pluskiewka – pinezka
  • ptyś – ekler
  • pularysek – portfel
  • puszka – piwo
  • pantofel – kapeć
  • piszyngier – warstwy andruta (wafla) posmarowane słodką masą np. kakaową
  • podomka – damskie długie okrycie do chodzenia po domu


[edytuj] R

[edytuj] S

[edytuj] T

[edytuj] W

[edytuj] Z

[edytuj] Ż

  • -że – obficie stosowana końcówka trybu rozkazującego: chodźże, dajże [= daj], weźże się [wym. "weże sie", = odejdź, przestań]
  • – jak wyżej dla l.mn.: chodźcież, dajcież, weźcież się

Zobacz też: