Indeks:Polski - Regionalizmy krakowskie

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Gwara krakowska to słownictwo charakterystyczne dla mieszkańców Krakowa i okolic. Wiele z podanych słów i wyrażeń spotyka się na Podhalu oraz na Podkarpaciu.


[edytuj] A

  • ady – przecież
  • agar – chuligan
  • akac – akacja
  • akurant – na pewno nie, lub właśnie wtedy (zależy od kontekstu)
  • akuratnie – porządnie np. coś zrobić
  • alem – skrót od ale jestem
  • ancel – więzienie
  • ancykrys – piekielnik
  • andrus – łobuziak, psotnik
  • auto – samochód

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] B

  • baciar – łobuz
  • badyl – chwast
  • bajok – mitoman, pleciuga
  • bajoro – błoto
  • bajtlok – facet bez honoru, dupek
  • balaski – sztachety
  • bandzioch – brzuch
  • baniak – głowa
  • bańka – bombka (na choinkę)
  • bawarka – herbata z mlekiem
  • bebechy – narządy wewnętrzne
  • bitki – kotlety z wołowiny
  • bitnik – ten który lubi się bić
  • blichówka – metalowa packa do nakładania tynku
  • bławatek – chaber
  • boisko – centralna część stodoły
  • bojcora – plotkara
  • bojka – plotka
  • bonk – trzmiel
  • borg – kredyt
  • bormaszynka – wiertarka
  • borówka – czarna jagoda (owoc borówki czarnej, Vaccinium myrtillus)
  • brechtać – śmiać się
  • brusznica – borówka (czerwona)
  • buc – wulgarnie: męski narząd rozrodczy, używane jako pejoratywne określenie kogoś złośliwego, nieprzyjemnego
  • buchnąć – ukraść
  • (ja) był/(my) byli – używanie czasownika by w formie trzecioosobowej do pierwszej osoby. Ja byłem/my byliśmy.
  • bzdyczyć się – gniewać się

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] C

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] Ć

  • ćmić – opowiadać bzdury
  • ćmok – nieokrzesany typ

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] D

  • deszczułka – mała, cienka deska
  • dinks – synonim wihajster
  • dożarty – niegrzeczny, urwis, kłótliwy, złośliwy
  • drobić – kruszyć
  • drożdżówka – niemal każdy rodzaj słodkich bułeczek, przeważnie z dodatkiem owoców, maku, czekolady lub słodkiego sera.
  • druszlak – durszlak, cedzak
  • ducka – koszyk; w ducke – dużo
  • dupcyć – spółkować, uprawiać seks, także ogólnego zastosowania – „Chyba cię podupcyło”
  • dziamdziać – jeść powoli
  • dziopa, dziołcha – dziewczyna
  • dzieliwór – taksówkarz
  • drzyć – krzyczeć
  • dzyndzel – coś wystającego np.drobny uchwyt,przedmiot typu tasiemka czy guzik

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] F

  • fangla – narzędzie murarskie, czerpak
  • ferszalung, ferszalunek – kombinezon, ubranie robocze
  • fiakra – dorożka
  • fiakier – dorożkarz
  • flaszka – butelka wódki(częściej niż w innych regionach)
  • fliza – kafelek
  • fliziarz – glazurnik
  • folga – odwilż , popuszczanie
  • forajbka – wkręt do drewna z wygiętym i rozpłaszczonym końcem służący do wkręcania i mocowania różnych elementów, np. zamykania drzwi lub okien
  • forykować – narzekać (pochodzenie etymologiczne od zwierząt porykujacych w oborze, regionalizm z okolic Bronowic; alternatywne pochodzenie: od niem. vorrücken – wyskakiwać do przodu), także: podnieść głos, krzyczeć na kogoś
  • franca – złośnica, cholera
  • funt – 0,5 kg przy zakupach (zanikające)

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] G

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] H

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] I


   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] J

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] K


   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] L

  • laubzega – brzeszczot, piłka do drewna, metalu
  • lepiec – plaster opatrunkowy, opatrunek
  • litra – litr
  • lyź – iść

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] Ł

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] M

  • maciupinka – odrobina
  • majzel – przecinak
  • makutra – donica
  • malta – wapienna zaprawa tynkarska lub murarska
  • manel – drobiazg, rzecz
  • maniurka – dziewczyna przesadnie dbająca o swój wygląd ( tipsy, opalenizna ) a także odznaczająca się specyficznym zachowaniem.
  • maścić – polewać tłuszczem
  • mazgaj – płaczek, mięczak
  • metr – miara wagi , 100 kilogramów
  • miednica – duża misa
  • mikrus – okreslenie kogos małego, najczesciej dziecka
  • miska – twarz
  • mroziaste – coś w drobne wzorki ( np. tkanina,tapeta sciana w pokoju )
  • myjka – ścierka

[edytuj] N

  • nadać się – przydać się
  • nafutrowany – najedzony
  • najsampierw – najsamprzód
  • nakastlik – szafka nocna
  • -no – końcówka dodawana do czasowników stosowana w podobny sposób do partykuły wzmacniającej „–że”, a także w prośbach mniej grzecznościowych (pomiędzy znajomymi), np. skoczno mi po obwarzanka.
  • na miasto – do miasta
  • na nogach – pieszo
  • na śtorc – pionowo, na stojąco, wyprężony

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] O


   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] P

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] R

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] S

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] Ś

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] T

  • tajać – mięknąć, rozpuszczać się
  • tamoj – tam
  • tarasić – przygnieść, deptać
  • terakota – płytki na podłogę (wszelkie, niekoniecznie terakotowe)
  • targać – drzeć na strzępy ale również nosić coś ciężkiego
  • tłuk – niedorozwinięty, niemrawy
  • toaletka – papier toaletowy
  • troszku – trochę
  • tragac, tragacz – wózek z jednym kołem, odmiana taczki
  • turlać – toczyć
  • tyrpać – szarpać

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] W

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] Z


   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] Ż

  • -że – obficie stosowana końcówka trybu rozkazującego: chodźże, dajże [= daj], weźże się [wym. „weże sie”, = odejdź, przestań]
  • – jak wyżej dla lm : chodźcież, dajcież, weźcież się
  • -żem – końcówka stosowana przy opowiadaniu rzeczy które się działy w przeszłości: "jakżem, wziołżem" [wym. "jagżem"]
  • żerdka – długi cienki drąg lub tyczka

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] Ź

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

[edytuj] Zobacz też

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Współpraca
Narzędzia