Aneks:Język angielski - rzeczowniki

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

Spis treści aneksu

Rzeczowniki (ang. nouns) są częściami mowy oznaczającymi przedmioty, osoby i zwierzęta, a także pojęcia niematerialne.

Przedimki[edytuj]

Język angielski wymaga użycia przedimka przed rzeczownikiem (w przypadku rzeczowników będących w wyrażeniach, np. z przymiotnikami, przedimek stawia się przed całym wyrażeniem). Przedimków nie stawia się przed rzeczownikami w dopełniaczu w postaci Saxon genitive.

a, an[edytuj]

Te przedimki stawia się tylko przed wyrazami w liczbie pojedynczej i tylko przed wyrazami, które nie są znane z kontekstu. Występuje również w pewnych stałych związkach wyrazowych.

Przedimek an stawia się przed wyrazem zaczynającym się w wymowie od samogłoski:

a cat, an apple, an hour

the[edytuj]

Ten przedimek stawia się przed wyrazem liczby pojedynczej lub mnogiej, które są już znane z kontekstu. Rzeczownikami znanymi z kontekstu są także rzeczowniki określone przez niektóre przymiotniki i liczebniki: the last man ("ostatni człowiek" – skoro ostatni, to wiadomo jaki), the first place itd.

Przykłady:

I have a cat. → Mam kota. (jakiegoś kota)
The cat is beautiful. → (Ten) kot jest piękny. (Wiadomo, o którego kota chodzi – tego z poprzedniego zdania).

bez przedimka[edytuj]

Przedimków nie stawia się:

  • przedimków nieokreślonych przed rzeczownikami w liczbie mnogiej (a cat – cats)
  • przed imionami, nazwiskami, nazwami geograficznymi, planetami itp. Wyjątki:
  • przed rzeczownikami użytymi z przyimkiem by, odpowiadającym polskiemu narzędnikowi (by busautobusem)
  • przed rzeczownikami będącymi nazwami instytucji, ogólnych miejsc (home, hospital)
  • przed rzeczownikami niepoliczalnymi (iron, capitalism, water)

Generalnie przedimków na język polski nie tłumaczy się. Jednak dla podkreślenia efektu można przedimki a, an zastąpić przez zaimki "jakiś", "pewien", zaś przedimek the – przez "ten/ta/to/ci/te".

Odmiana[edytuj]

Przypadki[edytuj]

W języku angielskim rzeczowniki odmieniają się przez liczby, osoby oraz trzy przypadki: mianownik (ang. nominative case), dopełniacz (ang. genitive case) oraz celownik/biernik (ang. objective case). Formę dopełniacza osób bądź zwierząt (generalnie istot żywych) tworzy się przez dodanie do mianownika końcówki -'s (ang. Saxon genitive), np.

policeman → a policeman's hat ("policjant" → "czapka policjanta"; przedimek a dotyczy słowa hat, nie policeman!)

Dla rzeczowników w liczbie mnogiej dodaje się sam apostrof:

boys → boys' ("chłopcy" → "chłopców")

Taka forma tworzenia dopełniacza jest mniej oficjalna i rzadko używana w odniesieniu do pojęć nieżywotnych. Do tworzenia bardziej poprawnych form używa się słowa of:

the policeman → a hat of the policeman (przedimek a dotyczy słowa hat, a thepoliceman)

Proszę zwrócić uwagę na umieszczenie głównego rzeczownika (hat) – w przypadku użycia Saxon genitive jest on za rzeczownikiem w dopełniaczu, w przypadku of – przed.

Forma objective case jest zawsze taka sama jak forma mianownika. Jedyne widoczne różnice występują przy używaniu zaimków.

Liczby[edytuj]

Większość rzeczowników (podobnie jak w języku polskim) występuje w liczbie pojedynczej (singular number) i mnogiej (plural number).

Duża część rzeczowników tworzy liczbę mnogą przez dodanie do mianownika liczby pojedynczej końcówki -s, np.:

cat → cats, car → cars, tree → trees ("kot" → "koty", "samochód" → "samochody", "drzewo" → "drzewa")

W przypadku, gdy rzeczownik kończy się literą -c, -ch, -s, -sh, -x lub -z, lub występuje zbitka spółgłosek, końcówka liczby mnogiej przyjmuje postać -es:

waitress → waitresses ("kelnerka" → "kelnerki")

Dla rzeczowników zakończonych na -y lub -i następuje zamiana -y na -i oraz dodanie -es:

baby → babies

Rzeczowniki man i woman oraz pochodzące od nich rzeczowniki oznaczające zawody, tworzą liczbę mnogą:

man → men, woman → women, policeman → policemen ("mężczyzna" → "mężczyźni", "kobieta" → "kobiety", "policjant" → "policjanci")

Niektóre rzeczowniki obcego pochodzenia (z łaciny i greki) mogą odmieniać się według wzoru źródłowego języka:

forum → forums lub fora; cumulus → cumuli ("forum" → "fora", "cumulus" → "cumulusy")

Rzeczowniki foot oraz teeth odmianiają się przez zamianę -oo- na -ee-:

foot → feet, tooth → teeth ("stopa" → "stopy", "ząb" → "zęby").

Niektóre inne rzeczowniki o podobnej, nieregularnej odmianie:

goose → geese, mouse → mice ("gęś" → "gęsi", "mysz" → "myszy").

Rzeczowniki ox i child tworzą liczbę mnogą z końcówką -(r)en:

ox → oxen, child → children ("wół" → "woły", "dziecko" → "dzieci")

Niektóre rzeczowniki będące nazwami zwierząt, jak fish ("ryba"), sheep ("owca"), deer ("jeleń"), odmieniają się lub nie w zależności od znaczenia:

fish → fish (w normalnym, codziennym użyciu) lub fish → fishes (w sensie gatunku ryb).

Rzeczownik aircraft oraz nazwy narodowości zakończone na -ese (Chinese, Vietnamese, Japanese itd.) mają taką samą formę liczby pojedynczej i mnogiej.

Rzeczowniki zbiorowe (jak family - "rodzina") mogą być traktowane jako rzeczownik w liczbie mnogiej, choć tworzą również własną liczbę mnogą (families).

Rzeczowniki oznaczające pojęcia abstrakcyjne lub niepoliczalne nie tworzą liczby mnogiej:

love, air, Uranus, iron, communism → "miłość", "powietrze", "Uran" (planeta), "żelazo", "komunizm"

Niektóre rzeczowniki występują tylko w liczbie mnogiej:

trousers → "spodnie"

Rodzaj[edytuj]

Podobnie jak w języku polskim, angielskie rzeczowniki mają trzy rodzaje: męski, żeński i nijaki (tylko w liczbie pojedynczej). Rodzaj rzeczownika ma znaczenie jedynie przy używaniu zaimków.

Zdecydowana większość rzeczowników pospolitych, oznaczających przedmioty ma formę rodzaju nijakiego. Wyjątkiem jest rzeczownik ship ("statek", a także wszelkie typy statków), który jest rodzaju żeńskiego.

Rzeczowniki oznaczające zawody lub płeć ludzi czy zwierząt przyjmują rodzaj męski lub żeński. Uwaga: rzeczowniki oznaczające zwierzęta w ogólności są rodzaju nijakiego:

cat (n) - "kot", cat (m) - "kocur", cat (f) – "kotka"

Dla odróżnienia między tymi znaczeniami dodaje się czasem przedrostek he- lub she-:

wolf (n) – "wilk", he-wolf (m) – "samiec wilka", she-wolf (f) – "wilczyca"

Rzeczowniki oznaczające nazwy państw są rodzaju żeńskiego (również te występujące w liczbie mnogiej, np. United States).

Tworzenie rzeczowników[edytuj]

Od czasowników[edytuj]

  • Poprzez bezpośrednie przyjęcie formy czasownika:
to look ("spoglądać") → a look (spojrzenie)
  • przez dodanie końcówki -er (oznaczającej wykonawcę czynności) lub -ee (oznaczającej przedmiot czynności):
employ ("zatrudniać") → employer ("pracodawca"), → employee ("pracownik")
  • przez użycie formy imiesłowu (zakończonej na -ing):
make ("robić") → making ("robienie")

Od przymiotników[edytuj]

  • Przez bezpośrednie przyjęcie formy przymiotnika
white ("biały") → white ("biel")
  • przez dodanie -ness (z ewentualną zamianą ostatniego -y na -i):
happy ("szczęśliwy") → happiness ("szczęście")
  • przez dodanie -y:
honest ("szczery") → honesty ("szczerość")
  • dla przymiotników zakończonych przez -able zamiana końcówki na -ability:
probable ("prawdopodobny") → probability ("prawdopodobieństwo")

Od innych rzeczowników[edytuj]

  • tworzenie nazw zawodów przez dodanie -man:
police ("policja") → policeman ("policjant")
  • tworzenie formy żeńskiej przez zamianę -man na -woman:
policemanpolicewoman ("policjantka")
  • tworzenie formy żeńskiej przez dodanie -ess:
stewardstewardess, waiter ("kelner") → waitress ("kelnerka")