האַלטן

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

האַלטן (jidysz)[edytuj]

transliteracja:
YIVO: haltn; polska: haltn
wymowa:
IPA: /ˈhaltn/; IPA[ˈhaltn̩]
znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) trzymać (np. w ręku), mieć, nie wypuszczać
(1.2) trzymać (w określonej pozycji), przytrzymywać, podtrzymywać, utrzymywać
(1.3) trzymać (w jakimś stanie), utrzymywać, zachowywać, mieć
(1.4) trzymać (gdzieś), przetrzymywać, przechowywać, składować
(1.5) zachowywać, podtrzymywać (tradycję), przestrzegać, obchodzić (święto), dotrzymywać (słowa)
(1.6) zawierać, mieścić (w sobie), mieć (ileś jednostek miary), obejmować, wynosić, równać się
(1.7) uważać (za)
(1.8) (z określonymi rzeczownikami) przeprowadzać, realizować

czasownik nieprzechodni

(2.1) uważać, sądzić, myśleć, być zdania
(2.2) utrzymywać, twierdzić
(2.3) zatrzymywać się, przerywać, dochodzić (do jakiegoś miejsca)
(2.4) trzymać (z kimś), stać po (czyjejś) stronie

czasownik posiłkowy

(3.1) … wyrażający czynność właśnie się odbywającą: być w trakcie (robienia czegoś), właśnie / akurat (coś robić)
(3.2) … wyrażający czynność nieustającą: nie przestawać (coś robić), nie przerywać (robienia czegoś), (robić coś) nieustannie / ciągle / stale / bez przerwy, być cały czas w trakcie (robienia czegoś), kontynuować, nic tylko
(3.3) … wyrażający czynność mającą się rozpocząć: (już, już) mieć (coś zrobić), być bliskim (zrobienia czegoś), być gotowym (do zrobienia czegoś)

czasownik zwrotny

(4.1) האַלטן זיךtrzymać się (w jakimś stanie), utrzymywać się, wytrzymywać, zachowywać się (np. w nienaruszonym stanie), trwać
(4.2) האַלטן זיךzachowywać się, sprawować się, prowadzić się
(4.3) האַלטן זיךdosł.  i przen.  trzymać się (czegoś)
odmiana:
(1-4) lp  איך האַלט, דו האַלטסט, ער / זי / עס האַלט ‖ lm  מיר האַלטן, איר האַלט, זיי האַלטן ‖ fp האָבן + געהאַלטן
przykłady:
(1.1) .ער האַלט אַ בוך אין דער האַנטOn trzyma / ma w ręku książkę.
(1.3) .איך האַלט דאָס פֿענצטער אָפֿןMam (cały czas) otwarte okno.
(1.4) .מיר האַלטן דאָס געלט אין באַנקTrzymamy / Przechowujemy pieniądze w banku.
(1.6) .דער סאָד האַלט הונדערט מעטער אין דער לענגTen sad ma sto metrów długości.[1]
(2.3) ?וווּ האַלטן מירDokąd / Do jakiego miejsca doszliśmy?, Gdzie / Na czym przerwaliśmy?
(3.3) .ער האָט שוין געהאַלטן בײַם מסכּים זײַן, נאָר ער האָט זיך באַטראַכטJuż się miał zgodzić, ale się rozmyślił.[1]
składnia:
(1.7) האַלטן פֿאַרuważać za + B. 
(2.4) האַלטן מיטtrzymać z + N. , stać po stronie + D. 
(3.1) bezok.  + האַלטן איןbyć w trakcie, właśnie / akurat (robić)
(3.2) bezok.  + האַלטן אין אייןnie przestawać, nie przerywać, kontynuować, ciągle / cały czas, nic tylko
(3.3) bezok.  + האַלטן בײַם → (już, już) mieć + bezok. , być gotowym do + D. 
(3.3) האַלטן דערבײַ אַזdojrzeć / być gotowym do tego, by / aby / żeby
kolokacje:
(1.2) האַלטן הויך דעם קאָפּtrzymać głowę wysoko[1]
(1.3) האַלטן ריין די שטובutrzymywać dom w czystości[1]
(1.4) האַלטן אין געפֿאַנגענשאַפֿטtrzymać / przetrzymywać w niewoli[1]
(1.5) האַלטן די אָרדענונגzachowywać porządek[1]
(1.5) האַלטן אין זכּרוןzachowywać / przechowywać w pamięci[1]
(1.5) האַלטן אַ / דעם סודdotrzymywać / dochowywać tajemnicy[1]
(1.5) האַלטן (דאָס) וואָרטdotrzymywać słowa[1]
(1.6) ?וויפֿל האַלט דער זייגערktóra jest godzina?
(1.8) האַלטן אַ רעדעwygłaszać mowę / przemówienie[1]
(1.8) האַלטן עקזאַמעןzdawać / składać egzamin[1]
(3.3) האַלטן בײַם שטאַרבןbyć bliskim śmierci[1]
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  האַלטונג
czas.  אויסהאַלטן
wykrz.  האַלט
związki frazeologiczne:
האַלטן בײַם וואָרטchwytać za słowa, łapać za słowa
etymologia:
(1-4) śwn.  halten, por.  niem.  halten[2]
uwagi:
źródła:
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 hasło האַלטן w: Дмитрий Владимирович Тищенко, Идиш-русский словарь, s. 405-406, 2012.
  2. hasło halten w: Das Digitale Wörterbuch der deutschen Sprache, Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften.